Rhynie Greeff se Brief uit Brittanje

Dom was dalk nie so slim soos Dok Rosbif!

2011-12-31T14:31:00.002Z

Alles oor rosbifs, frogs en sjampanje.
In Beeld 31 Desember 2011

In hierdie Feestyd van eet en drink is daar mense soos die Engelse en die Franse wat neerhalend na mekaar se eetgewoontes verwys.

Die friksie tussen les rosbifs (die Engelse) en die frogs (die Franse) sit maar vlak sedert 1066 toe ŉ Franse hertog, ene Guillaume die Baster (hy was ŉ onwettige kind) Engeland verower het en megalomanies homself as Willem die Veroweraar herdoop het.

In die aanloop na hierdie Kersfees was die frogs se President Sarkozy redelik vies omdat die Europese droom ernstig afgewater was toe die rosbifs se eerste minister Cameron die reddingspakket vir die Euro-geldeenheid geveto het.

Miskien is die strook water van die Engelse Kanaal simbolies van die afgewaterde rosbifs-frogs-verhouding. Dis nie so verregaande nie om te dink aan ŉ Engelse koerant met die voorblad: Digte mis in die Kanaal; Frankryk spoorloos weg.

Die idee van Engelse afwatering is egter niks nuuts nie. In die 1800’s het Ierland se Oscar Wilde reeds geskryf dat die Engelse die wonderbaarlike mag het om wyn in water te verander.

Hy was egter verkeerd. Nie omdat die Engelse in 2010 meer as vier miljoen bottels wyn geproduseer het nie. Nee, Wilde was verkeerd omdat ŉ Engelsman die eerste resep vir die wêreld se bekendste volwasse feesdrankie, vonkelwyn, bekend gestel het.

Baie van ons het grootgeword met die storie dat ŉ vrolike Franse monnik, Dom Perignon, sjampanje in die 1690’s uitgevind het. Hy het nie en, sacre blue, selfs die kerklike wynmaker se veronderstelde woorde “ek drink die sterre” was verdigsel want dit het eers 190 jaar later verskyn – in ŉ sjampanje-advertensie.

Ja nee, ek is jammer vir almal wat “monsieur Cameron et tous les anglais sont idiots” korrek kan uitspreek. ŉ Dokter van Gloucester, ene Christopher Merret, het die eerste amptelike resep vir sjampanje gepubliseer. In Desember 1662, ses jaar voor Dom Perignon se sandale ŉ wingerd betree het en meer as drie dekades voor daardie monnik se dopgeboorte, het Merret ŉ voorlegging van agt bladsye aan die Royal Society gemaak waarin hy sy proses bekend gestel het vir ŉ wyn wat “vonkel” met toegevoegde suiker.

Dr. Merret se volwasse bruisdrankie was gou-gou baie populêr in Engeland. Vandag glo baie wynkenners onder die rosbifs dat die frogs destyds gehoor het van Merret se vonkelwyn en spioene gestuur het wat die proses gekopieer het. In Engeland is daar heelwat rosbifs wat glo dat Dom Perignon se uitvinding ŉ coq-au-up en ŉ plagiaat du jour was.

Toe Merret se akademiese dokumentasie in 1998 in Christie’s se Wêreldensiklopedie van Sjampanje en Vonkelwyn geopenbaar is, het dit baie suur druiwe in Frankryk veroorsaak. Die koerant Le Figaro het dit afgemaak as ŉ poging om Dom Perignon te verbrand. Hoe kon Napoleon se volk van winkeliers sjampanje ontdek het? Mais non!

Die tweegeveg duur voort.

Die Franse voer nou aan dat vonkelwyn eintlik al in 1531 deur ander monnike in Limoux naby die Spaanse grens geskep is.

In ŉ hoender-eier-argument het Frankryk se Willem die Veroweraar egter miskien die Engelse wynbedryf begin. In 1066 het hy ŉ klomp Franse monnike saamgebring wat daartoe gelei het dat 42 Engelse wingerde in die Domesdayboek van 1085-6 gelys was.

Die vryheid van ŉ beter galgtou

2011-11-29T14:18:00.003Z

In Beeld op Saterdag 26 November 2011

Sir Herbert Baker, die argitek wat onder meer die Uniegebou ontwerp het, moes sekerlik ’n turofiel gewees het.

Moet nou net nie die polisie ontbied nie, want hy het nie soos ’n popster met minderjarige groupies in ’n bus rondgetoer nie. Nee, ’n turofiel is ’n kaasliefhebber. Dit is afgelei van die Griekse tyros vir kaas en philos vir liefhebber.

Sien, vir my was dit duidelik dat ’n kaaswiggie sir Herbert geïnspireer het vir sy ontwerp van Suid-Afrika-huis in Londen toe ek my nou die dag bevind in so ’n kaaswigvertrek met ’n venster op die skerp punt wat op Trafalgar-plein uitkyk.

Reg voor die venster het dr. Zola Skweyiya, Suid-Afrika se top-diplomaat in Londen, ’n toespraak gelewer op ’n onthaal ter viering van die ereburgerskap (freedom) van die City of London wat aan hom toegeken is. Die City is die vierkante myl se finansiële stad in die groter Londen.

Op die linkerkantste muur van die kaaswig het adj.pres. Kgalema Motlanthe vanuit ’n geraamde foto geglimlag. Op die muur oorkant hom was daar ’n stroewer skildery van die eertydse premier Jan Smuts. Moderne politici is mos glimlaggende babasoeners op soek na stemme, terwyl vroeër jare se politici landsleiding bedryf het met die gravitas van lykbesorgers.

Skweyiya is nou deel van ’n uitgelese groep vereerde Suid-Afrikaners in Londen wat selfs Stramgesig Smuts insluit.

Dis vir my so ironies dat twee militêre leiers van die Boeremagte wat die vryheid van die twee Boererepublieke in die Anglo-Boereoorlog verloor het, later die ereburgerskap van die City of London ontvang het – Jan Smuts in 1917 en tien jaar voor hom, in 1907, genl. Louis Botha.

By daardie geleentheid het The New York Times Botha as ’n “most picturesque figure” beskryf en berig dat ’n Boerevlag, verower deur Londen se City Imperial Volunteers in Jacobsdal en wat toentertyd in die Londense Guildhall gehang het, tydelik verwyder is vir Botha se toekenning. Verleentheid en eer is twee woorde wat nie by mekaar pas nie. ’n Mens kan net wonder of Botha geweet het dat al 1400 soldate in Londen se City Imperial Volunteers ook so vereer is voordat hulle na die oorlog in Suid-Afrika gestuur is.

Oudpres. Nelson Mandela en Aaron Mokoena, Bafana Bafana-kaptein, het die eer ook ontvang.

Al daardie toekennings was eretoekennings op uitnodiging, wat baie spesiaal is, maar eintlik kan enige man of vrou ouer as 21 jaar aansoek doen om ereburgerskap.

Jy hoef ook nie ŉ burger van die Britse Gemenebes te wees nie.

Ereburgerskap van die City of London is ’n toekenning wat al 800 jaar oud is en van die tyd dateer toe daar adellikes, vrye burgers en lyfeienes (serfs) was. Lyfeienes mag nie ondernemings bedryf het nie en die eertydse ereburgerskap was ’n noodsaaklike vereiste vir enigiemand wat sake in die vierkante myl van die ou City wou doen.

Vandag gaan die toekenning steeds gepaard met legendes van eienaardige outydse regte, soos die reg om skape en beeste oor London Bridge aan te jaag en die luukse reg om nie met ’n gewone galgtou gehang te word nie. Hoewel dit nêrens geskryf is nie, glo die publiek dat jy met ereburgerskap die reg het op ’n galgtou van die beste sy, om ’n ontblote swaard in die publiek te dra en, as die polisie jou in ’n besope toestand in die openbaar kry, om in ’n taxi huis toe gestuur te word en nie in ’n sel gegooi te word nie.

Dís nie juis praktiese regte vir Skweyiya of Mandela nie, en ek dink nie iemand gaan Mokoena ’n sytou aanbied as Bafana Bafana verloor nie.

Skweyiya het sy eer ontvang van mnr. Michael Bear, 683ste Lord Mayor van Londen, wat toevallig aan die Universiteit van die Witwatersrand gestudeer het.

Bear is nou as Lord Mayor vervang maar hy kon darem aanspraak maak op ’n meer praktiese reg: Hy kon twee keer per jaar wildsvleis uit die koninklike parke ontvang.

Liefde (soos griep) kom terug

2011-10-03T15:21:00.001+01:00

Gepubliseer in Beeld op Saterdag 1 Oktober 2011

Ek loods vandag ŉ petisie om gerekenariseerde PowerPoint-aanbiedings te verban. Dis vervelige tegnologie deurspek met hoofletters, uitroeptekens en herhaling.

In PowerPoint sou ŉ man sy liefde vir ŉ meisie as volg beskryf:
Deklarasie van Affektasie!
Na Beoordeling van alle Faktore van Amoreuse Karakteristieke is dit die Visie en Missie van die Alleeneienaar van hierdie Hart om ŉ Fisiese en Emosionele Koppeling te bewerkstellig met Susan!

Die Afrikaanse woord power pas goed by PowerPoint.

Maar wat is liefde?

Is dit, soos die Amerikaanse digter Robert Frost gesê het, die onweerstaanbare begeerte om onweerstaanbaar begeer te word? Of is dit soos Peter Ustinov gesê het ŉ tere blik wat ŉ gewoonte word?

Ek ken ŉ man hier in Engeland, doodgelukkig in ŉ huwelik wat hy as rotsvas aanvaar het, met ŉ diep liefde vir sy vrou oor die afgelope dertien jaar (oeps!). En daar, uit die bloute, los sy vrou hom omdat haar “omstandighede verander het” wat moontlik kode is vir ŉ skeeloog Kupido wat sy teiken gemis het maar ook enigiets anders kan beteken. Geen teer blik van haar meer nie; net ŉ onweerstaanbare begeerte om nie meer sy onweerstaanbare begeerte te wees nie. En miskien ŉ onverklaarde begeerte om iemand anders se onverklaarde begeerte te wees. Die arme kêrel staar nou na maandelange geheime wat vir hom gehou was. Om ŉ goeie geheime agent te wees moet mens ŉ goeie toneelspeler wees en ek kan lesers verseker die liefde van sy lewe kon ŉ Oscarnominasie met haar vertoning vanjaar verwerf het.

Nou ja, vir hierdie arme ou is liefde soos oorlog: Maklik om te begin, moeilik om te beëindig.

Sy is nie meer vir hom lief nie maar hy loop met sy hart op sy mou soos daardie verdwaalde Japannese soldate wat nooit besef het die Tweede Wêreldoorlog het geëindig nie en jare later in die oerwoud steeds rondgedwaal het.

Hoe kan mens die arme kêrel help?

My voorstel? Ek weet die wêreld het meer liefde as klubsubskripsies nodig maar kom ons stig Amoreuses Anoniem. In so ŉ klub kan elke Smartjan du Pressie sy hart kom oopmaak oor sy voortgesette liefdesverslawing en na Tania van der Traan se soortgelyke probleme kom luister. En kort voor lank sing hy en Tania “I will always love you” ewe harmonieus vals op ŉ karaoke-aand en word twee gebroke harte een. En dan kry hulle altwee hartkloppings en word kort van asem wat beteken dat hulle óf gesamentlike hartaanvalle ondervind óf verlief is. Ja nee, liefde is ŉ siekte soos griep: Dit kom gereeld terug. Gewoonlik nie-kwaadaardig.

Die Britse firma Grant Thornton doen ŉ jaarlike meningsopname van 100 leidende regsmense oor die oorsake van egskeidings. Vanjaar is die bevinding vir die eerste keer dat die belangrikste rede vir egskeidings verveeldheid is. Liefie jou gesig langs my in die bed is boring. Bye. Dis miskien ŉ beter opsie as Henry VIII wat so verveeld was met die gesigte van twee van sy vrouens dat hy hulle koppe laat afkap het. Ja nee Smartjan, kophou hoor.

Die pers hier in Engeland is vol selebriteite (sokkersterre, kunstenaars, meisies met opgepompte borste en gedefleerde breine) wat owerspel aanvaar en voortbou aan hulle huwelike maar sal skei oor eenvoudige alledaagse roetine. Dis die moderne huwelik: Mense sal eerder seksueel verraai word as om verveeld te wees. Dit het my laat wonder hoekom?

En toe vind ek die antwoord by Smartjan du Pressie se Oscarwennervrou. Sy het meer as 500 digitale sosiale netwerkvriende en werkskollegas op LinkedIn. ŉ Halwe duisend mense wat aan haar digitale lippe hang is mos baie meer opwindend as een vervelige ou wat nou al 13 jaar lank om haar draai en haar stilletjies op sy vervelige wyse aanbid.

Smartjan se vrou het hom ŉ virtuele PowerPointskyfie aangebied met die woorde: Eensydige Deklarasie van Disaffektasie! Dagsê Dommerik!

Ons drink op die dooies!

2011-07-16T10:23:00.003+01:00

Rubriek in Beeld, Saterdag 16 Julie 2011
Die mummy van Jeremy Bentham sit sedert 1850 in hierdie kabinet by University Colllege London. Die kop op die vloer is sy eie.

In Londen is daar geen hansworse by Piccadilly Circus nie, die Mall het nie ŉ enkele winkel en Covent Garden het nie plantaardige produkte nie behalwe miskien vir sekere skeeloogmense se rookgoed van twyfeldaggagtige herkoms.

Snaaks genoeg het Londen “groen” organiese energie gehad lank voor die krete van vandag se Sendelinge van Klimaatsverandering vir meer herwinbare energie. ŉ Rioolventilasielamp van 1895 staan nou nog by die artieste-ingang van die Savoyteater. Die lamp was lekker sosiaal want dit het gebrand met die digestiewe metaangas van die Savoyhotel se gaste en is eers in 1950 geblus toe ŉ onverskillige vragmotorbestuurder dit omgery het en dit na gewone krag omgeskakel is.

In ander ablusienuus het Londen ŉ Victoriaanse openbare toilet waar tot 100 mense op ŉ slag sosiaal kan rinkink. Ek praat nou nie van ŉ plek waar mans in ŉ ry teen ŉ muur staan asof hulle deur ŉ vuurpeleton in die rug geskiet gaan word nie. Nee, hierdie 150-jaar oue ondergrondse gemakshuis is deesdae ŉ piepklein nagklub genaamd Public Life. En dit laat my dink aan een van die vreemdste biere wat jy in Londen kan koop – Piddle in the Hole. Amper so snaaks soos Engeland se Cross Buttock Ale.

Van klein plekkies en boude gepraat, tussen 1571 en 1783 het duisende toeskouers op ŉ slag betaal om op stellasies te sit op ŉ kol regoorkant waar Londen se kleinste huisie vandag by Marble Arch staan. Die huis is drie voet ses duim wyd, deel van die Tyburn-klooster en gebou oorkant die Tyburnboom wat eintlik nie ŉ boom was nie maar ŉ galg. Die galg het soos ŉ boom vertoon waarop tot 24 mense in 1649 gelyktydig gehang was. Wakker lesers en B.Com-studente sal dus dadelik besef dat die tegniek van massaproduksie eeue voor Henry Ford deur die laksmanne van Tyburn ontwerp is. Henry Ford se massavervaardigde model-T was vernoem na die 20ste letter van die alfabet maar kon net sowel die model-Tyburn gewees het.

Van wiele gepraat, as jy ŉ outydse tiekiewawielfiets besit kan jy by die Veteraanfietsklub aansluit maar as jy ŉ lid is van Londen se Handle Bar Club het dit niks met stuurhandvatsels te doen het nie want dis sedert 1947 ŉ klub vir manne met weglêsnorre. Dit was so verblydend om op hulle webwerf by handlebarclub.co.uk te lees hoe goed klublede gepresteer het tydens vanjaar se Wêreldkampioenskap vir Baarde en Snorre in Noorweë. Dis so ŉ wonderlike en produktiewe tydverdryf om jou hare te groei.

Vir my is die langdurigste fisiese snaaksigheid egter te sien by die University College London wat al 21 Nobelpryswenners opgelewer het. Daar in ŉ houtkabinet by ŉ trapportaal in UCL se hoofgebou sit die gepreserveerde skelet van ene Jeremy Bentham, ŉ radikale filosoof van weleer. Hy sit al daar sedert 1850, aangetrek in sy eie klere met ŉ perfekte wasgietsel van sy kop op sy skelet, grysblou oë wat na die plafon staar (mens dink mos by ŉ universiteit), lang hare, ŉ breërandhoed en kierie in sy linkerhand. Ek weet nie van enige ander lyk ter wêreld wat so voortleef nie. Behalwe miskien noord van die Limpopo waar ŉ sekere staatsleier, wat sy vervaldatum oorskry het, Jeremy Bentham besonder goed naboots.

Al ooit die brandende begeerte gehad om middagete op ŉ grafsteen te nuttig?

Wel, besoek dan die 18de eeuse grafkelder van St. Martin in the Fields, die kerk op Trafalgar-plein reg langs Suid-Afrika-huis.

Ek en Niall Wilkins, een van ons diplomate, het onlangs daar ŉ wonderlike ete gehad in die Café in the Crypt met tafels en stoele geplaas oor ŉ vloer wat met gegraveerde grafstene geplavei is.

Ek waardeer die dooies se kulinêre bydrae maar ek verkies die lewe. Ek wil eet en drink. Daarom het ek maar ŉ goeie bottel rooiwyn in die grafkelder bestel want ek wou nie eers doodnugter wees nie.

Danksy Tommy en Hitler ... het ons vandag wondere soos CowToss en iNap@Work

2011-06-20T16:52:00.004+01:00

Gepubliseer in Beeld op Saterdag 18 Junie 2011

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het Brittanje by Bletchley Park die Duitse Enigma- en Lorenz-kodes ontsyfer. Hulle belangrikste dekoderingswapen was die wêreld se eerste rekenaar — Colossus.

Daardie rekenaar van 1944 was met telefoontoerusting deur Tommy Flowers, ŉ Londense telefooningenieur, gebou.

So het die telefoon ŉ rekenaar geword. Nou word die rekenaar ŉ selfoon.

Colossus kon Hitler se geheime Lorenz-kommunikasie met sy generaals vinniger as die braaityd van ŉ wienerwurst ontsyfer.

Die nuwe rekenaarfone onthul ook geheime soos so wonderlik geïllustreer met ŉ nuwe worsvariasie, Weinerwors.

Anthony Weiner, ŉ Amerikaanse kongreslid, het die belangrikheid van stokperdjies en vry tyd vir politici onlangs effens oorbeklemtoon toe hy met sy selfoon sy eie uitgelate Weinerworsiefoto aan ŉ jong dame geTwitter het en daarmee ŉ legende in sy eie braaityd geword het. ŉ Verdere illustrasie was dié van die 25-jarige Engelse sokkerspeler, Wayne Rooney, wat verlede week die wêreld ŉ beter plek gemaak het met ŉ Twitterfoto en boodskap van sy haaroorplanting. ŉ Mens kan nie die aardskuddende belangrikheid van meneer Rooney se haarskapades vir sy byna 900 000 volgelinge onderskat nie. Ek raak self deesdae effens dun in die boog tussen my ore en is ekstaties oor die nuus dat ek met net R350 000 soos meneer Rooney kan lyk. Sonder sproete, hopelik. Die mag van Lady Gaga se rekenaarselfoon is – wel, soos Tommy Flowers miskien sou sê – kolossaal. Haar 11 miljoen digitale boesemvriende volg haar daagliks om te sien watter telefoonhoed by watter rouvleisrok pas. Dis so mooi dat sy telefone en rekenaars weer nader aan mekaar bring.

Ja, selfone as rekenaars verrig briljante take.

Jy kan sagteware aflaai sodat jy ŉ knoppie op jou selfoon kan druk en sien hoe lank jy kan uithou om — um — die knoppie te druk. Dis nogal handig om Amerikaanse kongreslede se vingers van gevaarlike versendingsknoppies weg te hou. Of jy kan virtuele bier op jou selfoon drink. Kantel jou selfoon op jou mond asof jy daaruit drink en die bier kantel saam. En, nadat die bierbeeld in jou selfoon uitgeloop het, breek die selfoon ook sommer namens jou wind. Uitmuntende tegnologie. Behalwe as jy dors is. Of ŉ lewe het. Hei, wil jy ŉ pad tussen tieners na die kafee oopveg? Met Annoy-a-Teen stuur jou selfoon ŉ hoë-frekwensiesein uit wat net tieners kan hoor en hulle so irriteer dat hulle vlug. Wil jy egter regtig sosiaal onaanvaarbaar wees? iFart-sagteware op jou foon het waardevolle sub-produkte soos Forrest Dump, Harry Pooter en BraveFart. Dit maak mens trots om digitaal bedrewe te wees.

Dan is daar die skitterende waarde van iGlowStick wat jou selfoon omskep in ŉ — um — gloeistok wat jy waarskynlik by ŉ rockfees in die lug kan hou om te wys dat jy – um – ŉ gloeistokkie het. En SimStapler omskep jou selfoon in ŉ beeld van ŉ kramdrukker. Jy druk jou vinger daarop en die krambeeld kliek. Wie het hierdie verdienstelike idee uitgedink? Dis amper so tegnologies toonaangewend soos CowToss waar jy koeie in die lug op jou selfoon gooi vir punte. Waarskynlik nie ŉ topverkoper in Indië nie. Wil jy op kantoor indut? Met iNap@Work maak jou selfoon kantoorklanke sodat jou kollegas dink jy werk wanneer jy eintlik slaap.

Jou foon kan nou vir jou ŉ “kalm” kers gee wat — um — kalm brand. Vir diegene wat werk vir hulle hande soek is daar sagteware vir ŉ kers wat jy aansteek én verdoof. Fake Smoker gee jou ŉ brandende sigaarbeeld sodat jy jou foon teen jou lippe kan hou en Winston Churchill naboots. Met FatBurner plaas jy die foon op jy boep, die foon vibreer en — kros-my-hart-en-houp-toe-daai — jy verloor gewig.

Jy kan nie bloed uit ŉ klip tap nie maar met Fingercut kan jy jou vinger op ŉ sirkelsaagbeeld druk en spuitende virtuele bloed ervaar.

Dis so wonderlik dat Hitler se onverantwoordelikheid en Tommy Flowers se Colossus gelei het na hierdie onskatbare juwele van die digitale foonrewolusie.

’n Vlek op die Britse psige. Die liggaam is ŉ tempel – vir graffiti

2011-05-23T11:06:00.003+01:00

In Beeld op Saterdag 21 Mei 2011

Wat is mooier as ŉ TV-advertensie vir seep waarin ŉ pragtige, halfkaal meisie haar onbevlekte liggaam sensueel met skuim bestreel? Dis mos skoonheid op twee vlakke want sy is mooi en daardie seep werk so goed dat daar nie ŉ merkie op haar vel is nie.

In teenstelling daarmee is spatare lelik. Daar is nie ŉ meisie ter wêreld wat haar beursie sal oopmaak om te betaal vir ŉ fraai spataartjie op haar enkel nie. Ek twyfel ook oor die mate van sukses wat ŉ man kan behaal as hy by ŉ meisie aanlê met die woorde: “Haai jy het darem ŉ mooi spataartjie. Waar het jy dit gekry?”

Nee wat, spatare is nie goeie besigheid nie. Behalwe vir sekere dokters. Sover ek weet is daar nêrens ter wêreld ŉ jaarlikse Spataarkonvensie nie. Daar is egter wel ŉ jaarlikse Internasionale Tattoeëerkonvensie in Londen (met 20 000 besoekers) en Las Vegas se Tattoo Expo (40 000) want baie mense is mal — miskien op twee vlakke — om getatoeëer te word.

Ek verstaan die Higgs-Boson oerknalteorie van hoe vaste materie uit oerknalsop kon ontstaan (dink aan ŉ halfkaal meisie met ŉ onbevlekte vel en seep in haar hand wat ŉ vertrek instap en oombliklik ŉ saambondeling van mans om haar veroorsaak) maar tatoeëering slaan my disnis. Hoekom wil enige rasionele mens soos ŉ gefrankeerde koevert lyk?

Ek het êrens gehoor dat daar net twee groepe mense in die wêreld is: mense met tatoeëermerke en mense wat bang is vir mense met tatoeëermerke. Dis miskien hoekom ek in my jeug tatoeëermerke met misdadigers vereenselwig het of, ten beste, matrose. Oukei, koning Edward VII (Victoria se seun) en sý seun George V (die hakkelaar se pa) het tatoeëermerke gehad maar dan het hulle dit gekry gedurende hulle dienstyd in die vloot. En Lord Roberts van die Anglo-Boere-oorlog, self getatoeëer, het aanbeveel dat elke Britse offisier met sy regimentskild getatoeëer moes word vir esprit de corps en (sê dit saggies) nadoodse uitkenning op die slagveld.

Volgens die Britse koerant, die Sun, het ongeveer 20 miljoen Britte deesdae tatoeëermerke. Dis ŉ derde van die bevolking. Die syfer klink effens hoog vir my want die Britse vloot neig deesdae na die grootte van die vloot van Uganda en ŉ groot deel van die Britse misdagers het nou huise in Spanje en Portugal. So kom ons sê dat ŉ kwart van die Britse bevolking nou persoonlike graffiti vertoon – insluitende onse Kevin Pietersen met die drie leeus van Engelse krieket en sy spelernommer 625 op sy arm. (ŉ Nommer? Nee asseblief. Nie vir my nie.) David Beckham is nog ŉ getatoeëerde Brit met só ŉ verkeersopeenhoping van “liggaamskuns” op sy lyf dat hy ŉ prys op ŉ Hell’s Angels-saamtrek kan wen. En selfs Samantha Cameron, die vrou van die Britse eerste minister, het ŉ dolfyntjie op haar een enkel.

Die sokkerspeler Wayne Rooney som dit besonders goed op met sy tatoeëermerk “Just Enough Education To Perform.” Dit lyk ook asof hy net genoeg grammatika het want Elke Woord Begin Met ŉ Hoofletter.

In Brittanje betaal die Departement van Welsyn werklose mense solank hulle werk soek maar Britse werkgewers weier al hoe meer om mense met tatoeëermerke in diens te neem. Hoe mense op welsyn geld vir tattoeëring kan hê gaan my te bowe. Nietemin, werksoekers kan nou gratis by die staatsbefondse National Health Service hulle tatoeëermerke laat verwyder. So die staat dra beide die koste van die tattoeëring en die koste van die verwydering.

Dis so onverstaanbaar soos die drang om jouself met vaste vlekke te beverf.

Die ergste is dat tatoeëermerke regtig swak verouder. Dis soos die storie van die man wat in sy jeug “Disselboom van Potchefstroom” op een van sy meer geliefde liggaamsdele laat tattoeëer het maar op sy oudag so oud en verrimpel geword het dat die merk net “oom” gesê het ...

Prins William, Kate en die Marathon - Britannia maak die reëls

2011-04-16T09:28:00.003+01:00

Een van die wêreld se beroemdste seremoniële roetes lê soos ŉ breë rooitapyt tussen Buckingham-paleis en Trafalgar-plein — die rooi teerpad genaamd The Mall.

Ek het verlede jaar tydens president Zuma se Britse staatsbesoek vir ŉ koerant (nie Beeld nie) ŉ berig geskryf dat die Mall met talle Suid-Afrikaanse vlae getooi was vir sy amptelike motorrit met koningin Elizabeth II. ŉ Oorywerige redaksielid het my storie egter geredigeer en die gedrukte berig verander na vlae “by ŉ winkelsentrum oorkant Buckingham-paleis”. Oeps.

Nou ja, daardie “winkelsentrum” gaan more baie besig wees wanneer meer as 36 000 deelnemers die eindpunt van die 31ste Londen-marathon op die rooi geteerde Mall bereik.

Die Londen-marathon is een van die top vyf marathons ter wêreld en die enigste een wat oor twee halfronde strek want dit begin in die Oostelike Halfrond, kruis die nul meridiaan by Greenwich, en eindig in die Westelike Halfrond. Te ver vir my, dankie.

Dit hou ook die Guinness-wêreldrekord as die grootste jaarlikse fondsinsamelingsgebeurtenis, R515 miljoen in 2009. Meer as driekwart van die hardlopers, lopers en rolstoelatlete doen dit ten bate van liefdadigheid en trek aan soos renosters, kamele, strokiesprentkarakters, robotte, hoenders en feetjies. Daar was ook ŉ Elvis, ŉ telefoon, ŉ man in ŉ babadoek, ŉ Darth Vader, ŉ sonneblom en ŉ gemmerkoekie in 2010.

Prinses Beatrice was verlede jaar in ŉ menslike rusper toe sy, gebind met ŉ tou aan 33 ander mense, oor die wenstreep gedraf het vir nog ŉ Guinness-wêreldrekord – die meeste gekoppelde drawwers ooit in ŉ marathon.

Ek glo ek kwalifiseer vir die Guinness-wêreldrekord vir die persoon met die minste belangstelling in Kate Middleton se trourok en prins William se besluit om nie ŉ ring te dra nie op hul troudag vandeesmaand maar, as die tweetjies more by sy ouma sou kuier, sal hulle die Londen-marathon se wenstreep van die vensters van Buckingham-paleis kan sien.

En dis nou regtig ŉ interessante toeval want dit het ŉ besondere betekenis in die antwoord op ŉ atletiekvraag.

Hoekom is die marathon altyd presies 26 myl en 385 jaart (42,195 kilometer) lank? Was dit die afstand wat die mitologiese boodskapper Pheidippides tussen die slagveld van Marathon en Athene gehardloop het?

Nee, die afstand is vir die gemak van die Britse koninklike familie geskep.

In die eerste drie moderne Olimpiese Spele het die marathon elke keer gevarieer met distansies van so om en by 25 myl (40-41 kilometer).

In 1908 het Londen die Olimpiese Spele aangebied en wat gebeur? Rule Britannia, Britannia Makes the Rules!Die organiseerders het die beginpunt van die marathon buite ŉ venster van Windsor-kasteel opgestel waar die helfte van die koninklikes dit kon bekyk en die wenstreep opgestel reg voor die koninklike losie by White City-stadion waar die ander helfte van die koninklikes dit kon bekyk. Die afstand tussen koninklike venster en koninklike losie was presies 26 myl en 385 jaart en dit het die wêreldwye standaardlengte geword wat vandag nog geld.

Dis vir my nogal snaaks dat more se Londen-marathon weer onder die vensters van die koninklikes plaasvind maar nog snaakser dat, oor minder as twee weke, ŉ ander marathon daar op die Mall gaan begin – ŉ koninklike marathon.

Die Amerikaanse evangelis James Dobson was blykbaar die eerste een wat gesê het dat die huwelik ŉ marathon is, nie ŉ naelloop nie, alhoewel Colin Firth, die akteur in The King’s Speech, nou ook onlangs (sonder om te hakkel) gesê het sý huwelik is ŉ marathon.

Op die 29ste van vandeesmaand sal prins William Wales en Kate Middleton hul eie koninklike marathon begin wanneer sy op die rooi seremoniële Mall-teerpad na haar troue sal ry en daarna met William heelpad op die Mall na Buckingham-paleis sal terugkeer.

Televisiekykers wêreldwyd sal daardie dag baie vlae langs die Mall sien. Ek verwag ook kykers sal baie min vlae sal sien wat ŉ Paas-uitverkoping by die winkelsentrum adverteer!

ŉ Bier op die dodetrein!

2011-03-22T12:17:00.000Z

In Beeld op 19 Maart 2011

As uitruilstudent in Wes-Duitsland tydens ŉ griepepidemie het my ma ŉ brief aan my geskryf dat sy gehoor het dat die winter só straf was dat mankoliekes wat hulle laaste snuif genies het nie eers in die bevrore aarde begrawe kon word nie.

Dit was kraakvars nuus vir my en 60 miljoen Wes-Duitsers maar sterk motivering om ŉ loopneus te vermy en nie té betrokke met Chopin se Dodemars te raak nie.

Daar was egter ŉ tyd toe Londenaars werklik moeite gehad het om mense te begrawe. Tussen 1815 en 1842 het die stad se bevolking van 1 miljoen na 2,5 miljoen opgeskiet terwyl die 200 begraafplase nie uitgebrei het nie. Volgens die historikus Catharine Arnold was byna die helfte van die begrafnisse vir kinders jonger as 10 en was die lewensverwagting van ŉ professionele man 30 jaar en dié van ŉ arbeider 17. Lyke is dikwels opgegrawe, verbrand of sommer weggegooi om plek te maak vir nuwe oorledenes in al hoe vlakker grafte. In die Enonkapel is 12 000 opgestapelde liggame in ŉ kelder van 59 by 12 voet gevind.

Die satiriese tydskrif Punch se uitspraak was: “A London churchyard is very like a London omnibus. It can be made to carry any number.”

Lekkende ontbindingsafval in die waterstelsel het daartoe bygedra dat 15 000 mense in 1848-'49 in Londen aan cholera gesterf het.

Die oplossing was eienaardig.

ŉ Parlementswet van 1852 het The London Necropolis and National Mausoleum Company opgerig met ŉ privaatspoorlyn en -stasies gekoppel aan Brookwood-nekropolis, ŉ begraafplaas van 2 000 akker (meer as 800 hektaar) 25 myl weg.

ŉ Nekropolis is ŉ stad van die dooies. Brookwood het Londen se alternatiewe stad van die dooies geword – baie lank die grootste begraafplaas ter wêreld.

Daar was ses bedieningskategorieë vir lewendige en dooie kliënte: eerste-, tweede- en derdeklaskaartjies versprei oor twee groepe – lidmate van die Church of England en “nonkonformiste", elk met hulle eie stasie in Brookwood. Die klasse en groepe is ingepas in aparte wagkamers, lykshuise, spoorwaens en onthaalfasiliteite.

Stemmigheid skep egter soms onsinnigheid.

Kort voor lank was dit in die volksmond die “dead meat train” en die “stiff’s express” en, by nabetragting, ook ŉ “loophole choo-choo” want kaartjiepryse was vasgepen onder prysbeheer ingevolge die wet van 1852.

Teen 1902 was ŉ nekropoliskaartjie tweede-derde van die prys van ŉ gewone passasierstreinkaartjie van Londen na Brookwood. West Hill-gholfklub het langs Brookwood gelê en gholfspelers uit Londen het die gaping gevat, aangetrek soos rouklaers en die goedkoper nekropolistrein gery. John Clarke sê in sy boek oor die onderwerp dat die gholfspelers se voetpad steeds vandag van die begrafnis-stasie na die gholfklub gesien kan word.

In 1918 het die spoormaatskappy tweedeklaskaartjies afgeskaf maar vergeet om dit ook vir lyke af te skaf. Vir die volgende 23 jaar is dooies drie reisklasse aangebied en lewendiges net twee.

By Brookwood-begraafplaas se twee stasies was daar kroeë met die kennisgewing: “Spirits served here.” Die gees waarin dit geskryf was moes sekerlik die permanente inwoners van Brookwood se harte verbly het.

Roubeklaers het soms die doodstrein letterlik opgeneem, hulle half doodgedrink, en al die pad terug na Londen gedans. In 1867, na ŉ likiede middagete in die begraafplaaskroeg, was ŉ nekropolistreindrywer te inkapabel om die trein na Londen terug te neem. Daarna het die maatskappy broodjies en ŉ pint bier aan treindrywers verskaf om hulle uit die twee begraafplaaskroeë te hou.

Tommy Treindrywer, drink bier want jy moet die publiek veilig rondkarwei!

Soos die Britse komediant Bob Monkhouse gesê het: “Ek wil eendag soos my pa sterf, vreedsaam in sy slaap, nie gillend en verskrik soos sy passasiers nie.”

Op 16 April 1941 het Duitse bomme die Necropolis-stasie in Londen uitgewis. Daarmee het die besigheid gesterf. Die vooraansig van die terminus bestaan steeds vandag – sonder die voorteken “Necropolis”.

Brookwood is steeds vandag die grootste begraafplaas in die VK. Prinses Diana se vriend Dodi Al-Fayed was daar begrawe – tot hy later na familie-eiendom moes oortrek.

Oppas, sake-Moebaraks

2011-02-21T12:15:00.000Z

Rubriek in Beeld Saterdag 19 Februarie 2011

Die interessantste plekke op aarde vervaag na vliegtuigetes op Valium vergeleke met sekere eksotiese plekke.

In Taiwan het ek gesien hoe ŉ lewendige slang oopgeslag word voor ŉ klomp mans en hoe elkeen met ŉ glinstering in die oog ŉ stywe dop vars slangbloed koop en as ŉ ereksiemiddel opslobber. In Texas het ek ratelslang geëet, gelukkig met geen Taiwannese newe-effek vir my nie. Tydens Ronald Reagan se presidentskap was ek die gas van een van sy adviseurs in die Withuis se intieme eetsaaltjie en, in 1994, het ek in Kaïro tydens ŉ konferensie Egiptiese rooiwyn gedrink — regte Cabernet Revenge de Ramses II.

Kaïro is besonders. Dis ŉ plek waar ek vanuit ŉ toiletvenster ŉ herder met ŉ kudde boerbokke gesien het — op die derde vloer van die gebou langsaan.

In Kaïro het ek ook op 27 April 1994, ŉ uur voor Suid-Afrika se stembusse geopen het, by die Suid-Afrikaanse ambassade in die Algemene Verkiesing gestem. In skrille kontras met die destydse versoeningspresident Mandela het ek in daardie week tien rye weg gesit van ŉ minder versoenende, diktatoriale president wat my telekommunikasiekonferensie met ŉ onverstaanbare toespraak in Arabies geopen het — president Hosni Moebarak, toe reeds 13 jaar Egipte se politieke eenmanorkes.

En nou, 17 jaar later, het die Egiptiese publiek die Moebarak eenmanorkes se instrumente gebreek en hom weggejaag. Mummie mia!

Hierdie massa-opstand was eintlik die tweede groot Egiptiese rebellie in die afgelope eeu.

Brittanje het Egipte eens op ŉ tyd beheer totdat ŉ volksopstand tussen Maart en Julie 1919, met 800 sterftes en 1600 gewondes, die Britte weggejaag het en Egipte onafhanklikheid gegee het.

In 1919 het die Egiptenare persoonlik gekommunikeer.

Die opstand van 2011 was egter anders want dit het ontstaan in ŉ elektroniese sosiale netwerk, wat president Moebarak nie verstaan het nie. Hy het bly glo dat sy suurgesig televisie-optredes 80 miljoen beledigers in 80 miljoen bewonderaars kon verander.

Wat was die les van Moebarak se val?

Ek dink sentrale kommunikasiebeheer (televisie, radio en koerante) is katswink geslaan deur ŉ nuwe sosiale netwerk van mobiele digitale apparate.

Die vonk van die protes het begin by die Facebookbladsy van mnr. Wael Ghonim, Google se bemarkingsbestuurder vir die Midde-Ooste en Afrika, waarvoor hy elf dae lank aangehou was.

Tydens sy aanhouding het die Egiptiese revolusie ŉ e-revolusie geword met ŉ tsoenami op Facebook, Twitter, blogs en YouTube. Toe die regering die Internet beperk het mense dit omseil met Google se “speak2tweet” waar hulle na vastelyntelefone kon bel en boodskappe los wat met spraakherkenning in twiete omskep is.

Ja, die twiet is nou die moderne pen.

En ek dink dis nie net in die politiek waar die twiet magtiger is as die swaard nie. Dis ook in die sakewêreld waar ek ŉ e-revolusie sien.

Die argaïese swaaistoelsoldaat met sy rekenaar onder die IT-departement se beheer is besig om ŉ mobiele guerrillavegter te word met sy persoonlike sake-AK-47 wat hy tuis in ŉ laai kan hou.

Londen se treine sit deesdae volgepak met mense wat korporatiewe werk op hulle eie persoonlike mobiele digitale apparate doen. Hulle hanteer werkseposse op hulle persoonlike slimfone, iPads en ander rekenaartablette. Hulle skryf en doen werksberekenings op hulle eie skootrekenaars wat ingeskakel is op hulle persoonlike selfoon-netwerke.

Hoekom?

Mense wil dieselfde apparate in beide hulle persoonlike en werkslewe gebruik. In die ou dae het jy ŉ leêr huis toe geneem om te werk; nou is die leêr sommer op jou selfoon.

In hierdie e-revolusie van twiete, Facebooks en LinkedIns raak die sake- en sosiale netwerke alles een.

Die netwerkmaatskappy Cisco het in ŉ wêreldwye 2010-peiling van IT-bestuurders gevind dat 41 % bevestig het dat werknemers gereeld met hulle eie toerusting toegang tot korporatiewe netwerke het.

Topbestuur se uitdaging gaan wees hoe om die nuwe mobiele, denkende werknemer ten beste te benut en terselfdertyd maatskappy- en kliënte sekuriteit te verseker.

Dit kan ŉ effense bron van hoofbrekens wees, maar sakeleiers wat gaan vasklou aan die beginsels van die Mubarak- bestuurskool gaan ŉ baie ernstiger skeelhoofpyn kry as hulle nie aanpas nie.

Dis koud want dis warm!

2011-01-20T14:22:00.000Z

Gepubliseer in Beeld 15 Januarie 2011

Baltasar Gracián, ŉ Spaanse filosoof, het 360 jaar gelede geskryf dat dit beter is om met die res van die wêreld mal te wees as wys op jou eie.

Ek het vandeesweek, byvoorbeeld, in ŉ mal streek een supermark bo ŉ ander verkies nie virgehalte of prys nie, maar vir beter toiletgeriewe. Nood baar soms my dringendste emosionele besluite. Ek het ook my nuutste selfoon gekies sonder om aan oproepe en teks te dink. Dis waarskynlik effens mal maar dis ŉ briljante foon waarmee ek op enige plek in die wêreld na Suid-Afrikaanse radiostasies kan luister.

Ek mik ook dikwels die foon na die radio om onbekende musiek te identifiseer en wanneer die familie kom kuier word dit ŉ babamonitor langs ŉ kot.

Baie mense is mal genoeg om hulle lewers te lank met te veel bottels gelukkige sap te karnuffel.

Dis hoe die Skotse rockmusikant Gerry Rafferty voorverlede week tragies vroeg gesterf het. Ek moet eintlik my mond hou want my lewer protesteer ook gereeld oor my irrasionele band met sekere volwasse bruisdrankies.

Een ding waaroor ek egter regtig mal was in my studentejare was Rafferty se musiek, veral een van sy liedjies met die onvergeetlike woorde: “Clowns to the left of me, jokers to the right, here I am, stuck in the middle with you”.

Dis ŉ interessante gedagte, veral as ek terugdink aan my ervaring met die Britse weer oor die afgelope paar weke.

In hierdie chaotiese winter voel ek beslis dat ek in die middel van hansworse en grapmakers is.

Ek was in Desember, net soos verlede winter, weer weke lank tuis onder veertig cm sneeu vasgepen. Die graafskap waar ek woon, Buckinghamshire, het verander in Buckingsiberia. Heathrow het sneeuberoerte gehad en my vlug na die VSA was gekanselleer. Ek kon eers ses dae later wegkom en het toe in ŉ sneeubui in Atlanta geland omdat Amerika byna rekord lae temperature ondervind het.

Nursie, bring daai straitjacket asseblief want daar is mal besluitnemers in die Britse regering.

Volgens amptelike statistiek was verlede maand die tweede koudste Britse Desember sedert 1659 toe Jan van Riebeeck nog sy hoed in die Suidooster moes vashou. Boonop was 2010 die koudste jaar in Brittanje sedert 1910.

Desnieteenstaande hou die Britse regering voet by stuk dat aardverhitting steeds beveg moet word met miljarde ponde in subsidies vir duisende windturbines – aantreklike roesmonumente so hoog soos Sint Paul’s-katedraal wat met ander krag aangevul moet word wanneer die wind nie waai nie. ŉ Geheimpie: Die enigste plekke waar jy gereelde wind in Brittanje vind, is in babas.

Nursie bring sommer ook die kalmeerpille.

Tot dusver is ons vertel dat rekenaarmodelle wys dat warm winters deur aardverhitting veroorsaak word, maar nou word ons vertel dat die rekord Europese koue van 2010 ook deur aardverhitting veroorsaak is.

Hoe? Wel, die yslaag op die Noordpool smelt en druk die koue suid. So, dis koud want dis warm.

Dis ŉ meteorologiese wen-wenverklaring met logika wat ek verloor-verloor.
Nogtans dink ek julle daar aan die suidpunt van Afrika moet luister na dr. Hans Wors en prof G.R Apmaker se meteorologiese verklarings, want die gesmelte ys van Antarktika het julle ooglopend ŉ somer gegee waarin, soos iemand dit aan my gestel het, selfs die water op haar knie begin kook het. Nog erger, nou gaan daardie gesmelte Antarktiese ys ernstige koue van die suide af opdruk en Durban die kans gee om die volgende Olimpiese Winterspele aan te bied.

Julle kan nou maar al begin om die Moses Mabhida-stadion vir sierskaats voor te berei en ŉ bobsleeroete in die Vallei van ŉ Duisend Heuwels te bou.

Luister na Baltasar Gracián en val in met die res van die wêreld want die aardverhitte koue gaan proteas in Suid-Afrika uitwis en die nasionale SA-span vir die Durbanse Winterspele sal derhalwe die Edelweisse moet word.

Gepoets tot heldestatus

2010-12-19T15:50:00.000Z

Standbeeld van Richard die Leeuehart voor Westminster-paleis, die Britse parlementshuis.

In Beeld, Saterdag 18 Desember 2010

Wat is ŉ parlement anders as die verkose versameling van die land se grootste grootbekke? En hulle raak régtig raserig wanneer hulle sosiaal verkeer.

Ek was nou die aand ŉ genooide gas tussen hulle in die Strangers’ Bar, ŉ kroeg in die Britse parlementshuis, en ek kan nou verifieer dat die desibels daar net effens hoër was as wanneer jy jou kop in die hoofluidspreker van ŉ Rolling Stones-konsert druk.

Videomonitors in die Vreemdelingekroeg het die verloop van ŉ debat getoon totdat ŉ klok gelui het waarop die lawaaimakers skielik uitgeloop het om te gaan stem en ons buitestaanders soos stom soutpilare agtergelaat het.

Daarna is ek uitgenooi vir aandete in die Vreemdelinge Eetsaal. Oudpremier Tony Blair se voormalige adjunk, mnr. John Prescott, het by die tafel langs my gesit, ŉ man met só ŉ verminkte sinsbou as hy praat dat die skrywer Simon Hoggart gesê het dis asof iemand ŉ deksel op sy kop oopklap en ŉ eierklitser daarin druk. Miskien effens wreed maar dit was ŉ besondere aand in ŉ besondere gebou en dit het my laat wonder wat jy sou kry as jy die gebou se kop oopklap.

Die antwoord? Die Britse parlementshuis, oftewel Westminster-paleis, en die Disney-kasteel het ŉ paar dinge met mekaar gemeen – elemente van fiksie.

Ek het dit eintlik reeds in Maart vanjaar besef toe ek na president Zuma geluister het in Westminster-paleis se Aantrek-kamer (Robing Room) waar die koningin in haar seremoniële ampsgewaad en Imperiale Kroon vir die opening van die parlement getooi word.

Dis ŉ pragtige saal met ŉ lappieskombers van muurskilderye oor die heldedade van koning Arthur en sy Ridders van die Ronde Tafel – karakters wat so fiksioneel is soos Trompie en die Boksombende. Die Robing Room se vuurherd het darem ŉ meer feitelike standbeeld van die geveg tussen Engeland se beskermheilige Sint George en die Draak. Dis nou nie in die Hansard nie maar die feite van die geval was dat ŉ dierasie ŉ dorp geterroriseer het, die mense ŉ prinses as offerande aan die draak aangebied het, Sint George dit gehoor het, te perd oorgery het, die draak doodgesteek het en die prinses gered het.

Op pad na die Vreemdelingekroeg stap ek verby ŉ standbeeld op die parlementsterrein van koning Richard die Leeuehart, uitgebeeld as ŉ heroïese oorwinnaar op ŉ perd met sy swaard omhoog.

ŉ Demokratiese held? Nee, net lekker fiksie want hy was ongelukkig een van die swakste Engelse konings ooit, het net Frans gepraat en net in twee dinge belang gestel: moorddadige kruistogte teen Moslems en mooi mans. Hy het sy eie pa geweldadig verslaan om koning te word vir tien jaar waarvan hy net ŉ paar maande in Engeland deurgebring het. Die Hertog van Oostenryk het hierdie afwesige heerser gevang en aan Keiser Hendrik VI verkoop wat ŉ losprys op sy kop geplaas het. Dit het ŉ kwart van die jaarlikse inkomste van elke man in Engeland gevat om die losprys te betaal en een van Engeland se grootste belastingfiasko’s te skep – allermins ŉ held met sy mense se belange op sy hart.

Ek betree Westminster-paleis by die Cromwell-ingang waar ŉ standbeeld van Oliver Cromwell staan – ŉ republikein miskien maar geen demokraat nie. Hierdie militêre diktator het soos ŉ Protestantse Osama Bin Laden duisende Ierse burgerlikes 350 jaar gelede vermoor net omdat hulle Katoliek was en daarmee Brittanje se Ierse probleem geskep wat Churchill later beskryf het as “die vloek van Cromwell”.

Cromwell en Richard die Leeuehart is beeldgepoets tot fiksieperfeksie. Hulle standbeelde staan in die sig van twee standbeelde oorkant die straat van beter manne wat van oorlog na versoening beweeg het – Jan Smuts wat ná die Anglo-Boere-oorlog versoening met die Engelse bewerkstellig het en Nelson Mandela wat rasseversoening gebring het.

Húlle is die ware demokratiese staatsmanne eerder as suurknol Cromwell wat selfs Kersfees baie jare lank verban het.

Dis ŉ maklike keuse tussen Cromwell en Kersfees.

Die Sarasene doen dit weer

2010-11-22T10:45:00.000Z

Op een van die min oop stukkies grond in Londen wat nog nie deur argitekte beetgekry is nie, skrum die spanne van die Amerikaanse Eagles (in wit) teen die Londense klubspan Saracens. Foto: Matthew Impey
Gepubliseer in Rapport Sondag 21 November 2010

Argitekte is mense wat nie van velde hou nie, meen die Britse komediant Mike Harding.

Dit was daarom vir my nogal aangenaam om verlede week ’n groen veld in ’n betonoerwoud te ontdek wat onaangetas is deur enige argitek se tekenpen – ’n veld in die middel van die City of London, die finansiële en historiese vierkante myl in die kern van Londen.

Op 9 November het ’n eg Engelse, eksentriese geleentheid met Suid-Afrikaanse verbintenisse op daardie groen kol plaasgevind wat ek gelukkig genoeg was om by te woon – nadat ek ’n komplimentêre £50-kaartjie vir ’n rugbywedstryd op dié veld ontvang het.

Ek het nie juis die vrygewigheid verdien nie, maar ek loop nou al ses weke met my linkervoet in gips en ek het dit ook nie verdien nie.

Hierdie oop veld van ses akker (sowat 2,4ha) in die stad is reeds sedert 1641 die eiendom van die oudste bestaande regiment in die Britse leër met die koddige naam die Honourable Artillery Company.

In 1537 het die doller-as-kopaf koning Henry VIII die Agtenswaardige Artilleriekompanie opgerig, maar die lede van hierdie vrywilligersregiment moes 362 jaar wag vir hul eerste oorsese, aktiewe diens en dit was toe uiteindelik – wag daarvoor – in Suid-Afrika tydens die Anglo-Boere-oorlog.

Die stuk grond staan bekend as die Artillerietuin, want dis waar die regiment se lang- en kruisboogskutters geoefen het.

Destyds is boogskietery “artillerie” genoem en kanonne “groot artillerie”.

Maar as jy dink dit is verwarrend, kan ’n mens seker dieselfde van rugby ook sê. Dit is immers ’n spel waarin ’n drie eintlik vyf tel en iemand dan daardie drie vervyf as hulle eintlik bedoel hy het dit versewe.

Of soos die Artillerietuin self wat nie ’n tuin is nie, maar ’n groot grasperk met perde op stal aan die een kant.

Daar, op die grasperk van die Artillerietuin, waar soldate in 1899 waarskynlik aangetree het om in Suid-Afrika te gaan veg, het ek my toe vandeesmaand op ’n tydelike paviljoen tuisgemaak onder ’n groot Amerikaanse vlag wat Viagrastyf in ’n koue wind gestaan het terwyl die spelers van die Eagles, nasionale rugbyspan van die VSA, hand op die bors hul volkslied sing.

Ek kyk na my program en, slaan my plat met ’n Kevin Pietersen- omgekeerde veeghou, die Eagles se een flank is die oud-Ikey JJ Gagiano, wat in Port Elizabeth woon en nog verlede maand vir die OP se Kings in die Curriebeker gespeel het.

Aan die einde van die Amerikaanse volkslied spat die Eagles se teenstanders, die Britse rugbyspan Saracens, soos miere uitmekaar om die bal rond te gooi, maar hol gou terug met verleë glimlagte toe God Save the Queen begin speel.

En ja, nog ’n omgekeerde veeghou, daar in die ry Saracens-spelers tel ek sewe Suid-Afrikaners wat “happy and glorious” op aandag staan vir die Britse volkslied insluitende Petrus du Plessis, kleinseun van Buurman van Zyl, wat die Bulle in die Noord-Transvaalse oertyd afgerig het.

Saracens se Suid-Afrikaanse konneksie strek natuurlik verder as nét die spelers op die veld.

Nie net word die span afgerig deur die oud-Bok Brendan Venter nie, maar Sarvu se voormalige hoof, Edward Griffiths, is ook die klub se uitvoerende hoof.

Die ware Sherlock Holmes-leidraad lê egter daarin dat Johann Rupert via sy groep ’n groot finansiële belang in die klub het met sy dogter Caroline Rupert, VenFin se Jannie Durand, Morné du Plesssis en Francois Pienaar op die direksie.

Hierdie eerste internasionale rugbywedstryd ooit in die City of London skop toe af op ’n veld waar oranje herfsblare soos vroeër jare se nartjieskille op Loftus en Ellispark rondlê.

Reg op die oorkantse kantlyn troon geboue so ongemaklik naby aan die veld soos moltreinpassasiers wat mekaar se armholtes tydens spitstyd uitruik.

Dis twee-uur in die namiddag en reeds so donker dat die ligte in die geboue aangeskakel is.

Al die werkers in een gebou staan met volwasse bruisdrankies in die hand op die vierde vloer. ’n Lekker warm losie met die beste uitsig oor die veld. Beter as die wankelrige, tydelike hoenderstellasie op die halflyn waar die afrigtingspersoneel en kameramanne in die koue wind blou word.

Op die paviljoen sit twee Amerikaanse sakemanne agter my. Hulle is regte City-tipes wat die £50-kaartjies kon bekostig, die rugby met die entoesiasme van begrafnisondernemers bekyk en oor belasting, rentekoerse en die beste hotelle in Parys praat.

Die hoë kaartjieprys het ’n kleinerige skare van sowat 1200 gelok. ’n Oordrewe prys hou die koper tuis.

Die oud-Springbok Schalk Brits, wat verkies is as die Britse Spelers se Speler vir die 2009-’10-seisoen, en Justin Melck blink vir Saracens uit in die stryd teen die verdedigende Olimpiese rugbykampioen.

Ja, dis reg, Amerika het die laaste goue medalje in rugby in die Olimpiese Spele van 1924 verower, waarna rugby as Olimpiese sport geskrap is.

Met die rustydtelling op 6-6 drafstap die modderbesmeerde spelers stomend in die koue na ’n gebou op die verste hoek.

Ek koop ’n bier tussen Saracen-ondersteuners met rooi fesse op hul kop.

Saracens is genoem na die Sarasene, die Moslem-woestynkrygers onder die leiding van Saladin wat Palestina van die Kruisvaarders herower het.

Die ouens met fesse lyk allermins soos Moslem-woestynkrygers, want hulle is deur die bank melkbleek, “lovely day”- Johnnie Englands.

Eintlik so normaal soos die gemiddelde, wêreldwye “lovely day”- gemanierde rugby-ondersteuner.

Gedurende die tweede helfte loei ’n brandalarm, die bruisdrankiekykers ontruim hul gebou en mis die beste oomblikke van die stryd, want Saracens teken twee verdoelde (of is dit vervyfde?) drieë aan en klop Amerika met 20-6.

Daarmee behaal Saracens die merkwaardige prestasie dat hy in die afgelope 12 maande twee internasionale spanne geklop het – Amerika en Suid-Afrika. Eina.

Ja, op 17 November verlede jaar het die Springbokke met 23-24 teen Saracens op Wembley se veld voor ’n effens groter skare van 46 281 die onderspit gedelf.

Dit lyk of moddergeploetery op velde soos die Artillerietuin nou gaan opdroog, want Johann Rupert se Saracens sal volgende jaar die eerste rugbyspan word wat sy tuiswedstryde op ’n kunsmatige grasveld in sy nuwe stadion gaan speel.

En dit gaan Mike Harding verkeerd bewys, want, sien, argitekte is mense wat wél van velde hou – solank dit kunsmatige grasvelde is.

Sing dan uit volle borste!

2010-11-22T10:37:00.000Z

Gepubliseer in Beeld Saterdag 20 November 2010

As die Engelse woord vir ’n blaps ’n “boob” is, wat is ’n borsblaps in Engels? Is dit ’n “boob-boob”?

Dit is ’n prikkelende vertalingsvraag en die oplettende leser sal onmiddellik aanvoer dat die antwoord afhang van die onderliggende vraag van wat ek met ’n borsblaps bedoel.

Is dit Balie Boepmaag en ek wat kaalbors vleis braai? Of is dit jong dames wat bekend is omdat hulle bekend is en met byna meer grimering as klere goeie geld verdien in die kuns van hoe om onmanierlik uit te hang wanneer hulle voor die paparazzi in en uit motors klim?

Nee, vir my is daardie voorbeelde nie verspot genoeg nie en ly derde persone nie as gevolg daarvan nie. Wel, miskien is ek en Balie dalk tog so ’n bietjie kasterolie-op-die-oog vir die ander by die braai.

My voorbeeld van ’n borsblaps het tydens ’n kooptransaksie vroeër vandeesmaand op die Britse kanaaleiland Jersey plaasgevind.

’n Kliënt het opgemerk dat die kassier by die betaalpunt in ’n supermark haar £1,95 (sowat R22) gevra het vir ’n groen soetrissie van 79p (sowat R9) en daarom gevra dat al haar groente asseblief weer geweeg moes word.

Die resultaat was dat die kliënt £5 (sowat R56) te veel gevra is, want – wag daarvoor – die welbedeelde jong vrou agter die kasregister het per ongeluk haar eie borste op die weegskaal geplaas.

Dis nou ’n ware borsblaps.

Die kassier se stoel was te laag gestel en die kliënt is terugbetaal.

Daar was die afgelope paar dae nog ’n borsblaps hier in Brittanje, maar dit lyk of die reg sal moet bepaal wie eintlik geblaps het.

Die maatskappy Rodial verkoop ’n room onder die naam Boob Job op die internet. In plaas daarvan dat ’n plastiese chirurg fyn vermengde patats en Chappies in jou borste inplant, smeer jy net hierdie towerproduk twee keer per dag om en by etenstyd aan vir voller, meer opgehewe en fermer borste.

Ná 56 dae sal jou borste 8,4% groter wees. (Dis presiese wetenskap hier.)

Dan is jy 8,4% nader daaraan om soos Dolly Parton te lyk en, wie weet, miskien selfs 8,4% nader daaraan om soos sy te kan sing.

Boob Job se towerbestanddeel is ’n plantekstrak genaamd sarsasapogenin. Ek hoor dis afgelei van die Grieks vir “oorgewig waatlemoene”.

Daarom was Rodial baie ontsteld toe dr. Dalia Nield, ’n leidende Britse plastiese chirurg, sê weens ’n gebrek aan bewyse en ontleding is dit “hoogs onwaarskynlik” dat die room jou borste sal vergroot en “potensieel gevaarlik” kan wees.

Rodial dreig nou met ’n lastereis teen Nield en met regstappe teen die gesiene organisasie Sense About Science, wat met 2 000 wetenskaplikes en spesialiste werk, die Britse lasterwette wil hervorm en Nield ondersteun.

Ek wil my nie by die geveg laat betrek nie, vir twee redes.

Ek soek eerder ’n room wat my borste kan verklein. My maag ook.

Tweedens klink sarsasapogenin vir my na so ’n ware natuurlike produk soos slangolie en almal weet mos dat natuurlike produkte beter is as – wel, onnatuurlike produkte.

Aan die ander kant sal ek dalk wel Boob Job koop, want die room werk onder die vel en ek sal graag ’n Arnold Schwarzengreeffer wil word met presies 8,4% ekstra arm- en kuitspiere ná 56 dae.

Daardie waarborg is goed genoeg vir my.

Die hele affêring laat my dink aan my oorlede SAUK-vriend Retief Uys, wat vertel het van die destydse taalpolisie in die SAUK wat radiomense se taalgebruik uitgeluister het. Toe ’n nuusleser op ’n slag van “gevangenes op vrye voet” praat, het die taalpolisie hom ingelig dat dit meervoudig “gevangenes op vrye voete” moes wees.

Toe die nuusleser daarna ’n berig moes lees oor ’n kooruitvoering, verander hy die teks en lees: “Gisteraand het die Johannesburgse dameskoor uit volle borste gesing.”

Was daar in Retief se storie ’n borsblaps of ’n voetblaps?

Of dalk eerder voetéblaps?

Dís nou afstandbeheer!

2010-10-18T11:30:00.000+01:00

Uit die VSA in beheer van die Bokke op my TV tuis in Engeland
Gepubliseer in Beeld, Saterdag 16 Oktober 2010

Iemand vertel my nou die dag van ’n kêrel op die kaai in Kaapstad wat ’n man roep wat sy kop by ’n skip se kajuitvenster uitsteek: “Hei, djy daar met ’n skip om djou nek...”

As die ou op die kaai ’n sonbril gedra het, kon die patryspoortman waarskynlik geantwoord het: “Ja, djy met die nag op djou oeghe...”

Die moderne nag-op-die-oogproduk is van Engelse afkoms.

James Ayscough het om en by 1752 per ongeluk die wêreld se eerste sonbril ontwerp. Hy het geglo dat die gekleurde glas in sy nuwe bril mense se visie korrigeer.

In ’n sekere sin is Ayscough vandeesmaand reg bewys met die begin van Europa se eerste toegewyde driedimensionele TV-kanaal in Brittanje, kompleet met duur interaktiewe 3D-brille vir visie-aanpassing. Baie mense is opgewonde: Haai, hier’s ’n slang wat jou in die oog pik.

Ek wil egter beslis nie in my eie huis soos ’n kruisbestuifde Darth-Vader-Hiegie-die-Vliegie met ’n donkerbril rondsit nie. En wat van vriende en familie wat, met respek, soos Ray Charles- en José Feliciano-nabootsers lyk?

Ek het reeds 51 hoëdefinisie-TV-kanale tuis, met briljante beelde in die fynste detail van premier David Cameron se sweetdruppels en stukkies kos tussen die tande.

My vlak van uitgelatenheid sal egter na nul val as ek in my eie huis toelaat dat die opposisieleier, “Dead Ed” Miliband, sy vinger uit die TV driedimensioneel in my neus opdruk.

Of miskien is ek maar net ’n knorpot wat nie daarvan hou dat al die politieke leiers nou jonger as ek is nie!

Wanneer 3-D-TV beskikbaar word wat jy met gewone oë sonder ŉ bril kan kyk mag ek miskien belang stel maar hierdie donkerbril 3D-tegnologie het vir my al die bekoorlikheid van ŉ epos van ene dr. William Monroe-Attah in Nigerië wat my vertel dat hy wegkwyn weens keelkanker en ek die enigste erfgenaam van sy boedel van £15 miljoen is – en my dan vra om die erfporsie te aktiveer met ŉ oordrag van £10 000 van my bankrekening na syne.

Daar is wel ’n nuwe TV-tegnologie wat my onlangs laat jubel het en vir my gekoppel kan word aan nog ’n Engelse uitvinding – William Webb Ellis se rugby.

Tydens my onlangse besoek aan die VSA sou die Springbokke twee rugbytoetse speel wat in Brittanje uitgesaai sou word, maar nie in die VSA nie.

Amerikaanse voetbal is mos nie rugby nie. Dis ’n vier uur lange TV-spektakel waarin mooi advertensies vir medisyne gemik op kosbare manlike liggaamsdele gruwelik onderbreek word deur gepantserde spelers met mikrofone in hul helms wat soos miskruiers mekaar rondstamp en dan soos mal hoenders onkant rondhardloop.

As lewenslange ondersteuner van eerw. Ellis se stout jeug (ja, daardie oortredertjie het uiteindelik ’n vroom prediker geword) het ek daarom besluit om myself in te rig sodat ek die Springbokke in die VSA kon volg.

My leermeester was iemand wat met plante praat, niemand minder nie as prins Charles, Brittanje se eie Buzz Lightyear van planeetredders.

Op ’n onlangse “groen”-toer het hy die slaapkamer van die koninklike trein aangepas na sy smaak met ’n funksionele enkelbedjie wat net tokkelossiebakstene gekort het.

Miskien snork Camilla, die hertogin van Cornwall en sy vrou, te hard dat hy so Spartaans leef. Hy het darem in die proses vir my die pad na die tegnologie van plekverskuiwing gewys.

Ek het ’n nuwe produk, ’n Slingbox, gekoop, dit aan my TV-dekodeerder in Engeland gekoppel en na die VSA gevlieg.

In die VSA het ek op my rekenaarskerm ’n virtuele afstandbeheerapparaat via breëband opgeroep, my TV in Engeland aangeskakel, die programme gekry waarop die toetse op Loftus Versfeld en Bloemfontein in Engeland uitgesaai word en in volskermgrootte op my rekenaar lewendige rugby tussen Suid-Afrika en Australië gekyk terwyl ek vanaf Obamaland my TV-kamer in Engeland beheer.

Dis baie beter as die bebrilde 3D-bohaai!

Slingbox kan ’n lekker produk wees vir Suid-Afrikaanse vakansiegangers om DStv in Desember by die see te volg.

Net jammer dat Suid-Afrika se breëbandtoegang waarskynlik oor die algemeen nog te nag-op-die-oog vir Slingbox is.

Te duur. Te stadig. Te jammer.

Goeie waarde vir £21,95

2010-08-23T12:23:00.000+01:00

Rubriek wat op Saterdag 21 Augustus 2010 in Beeld verskyn het.

Geagte leser, ons begin met ŉ paar administratiewe aankondigings.

Dames, in my teenwoordigheid is kniebuigings nou heeltemal in orde. En here, ek sal u van nou af in ootmoed ŉ wuif met die agterkant van my hand gee wanneer u die hoed vir my lig.

U mag my maar van nou af as U Lordskap aanspreek.

Ek is effens teleurgesteld dat dit ŉ nie-aristokratiese titel sonder sitting in die Britse Hoërhuis is maar ek het skriftelike versekering dat die titel gebruik mag word in dokumentasie soos paspoorte, bestuurslisensies, bankrekenings, kredietkaarte en persoonlike skryfbehoeftes.

Ek kan nie wag vir my vlug later vandeesmaand na die VSA nie. “Lord Greeff, u word onmiddellik van ekonomieklas na eersteklas opgegradeer. Sjampanje vir u?” In plaas van die gewone nors Amerikaanse immigrasiebeampte wat my bekyk asof ek familie in Afghaanse grotte het, sal hy my glimlaggend begroet met “Lord Greeff, welkom in die VSA!”

En, in plaas van my gewone informele epos aan my vriend Mike vir die bevestiging van ons weeklikse gholfspel, sal ek ŉ epos stuur met my nuwe familieskild heelbo en die woorde: “Geagte Michael, Lord Greeff bevestig die behaaglikheid van sy teenwoordigheid met u op …”

Ja, wat is ŉ lordskap sonder ŉ familieskild? Of pretensielose behaaglikheid.

Oplettende lesers sal nou natuurlik met reg vra of ek my lordskap geërf het soos Lord Oom Piet in Jamie Uys se 1962-fliek.

Nee. My vrou het “Lady of Chelmsford Manor” in Nottinghamshire geword – ŉ feodale heerser met feodale grond waaraan hierdie eeue oue titel gekoppel is in terme van die Britse Wet op Eiendom van 1922. Omdat ek met Haar Ladyskap getroud is, is ek nou Sy Lordskap Greeff. Dankie dat u vir my opgestaan het. U kan nou maar weer sit.

Daar is egter ŉ kinkel. Sy het die titel van my ontvang.

U sal nou natuurlik vra hoe iemand ŉ eer kan ontvang wat hy self gee.

Wel, ons vier ons huweliksherdenking vandeesmaand en, as ŉ geskenk met edele bedoelings, het ek vir my vrou hierdie ladyskap van ŉ webwerf genaamd Lordtitles.co.uk gekoop. Al wat ek moes doen was om haar volle naam suksesvol op ŉ internetvorm in te tik.

Teen £21,95 was dit nogal goeie waarde waarvoor ŉ vriendelike ou genaamd Paul my ŉ mooi amptelike sertifikaat gestuur het. Hy doen deeglike werk want hy het ons ook twee verdere sertifikate gestuur wat wetsregulasies en Haar Ladyskap se regte dek.

Ek hoop nou nie sy gaan vies wees omdat haar titel nie aristokraties is nie maar dis die beste wat jy deesdae kan kry vir die prys van ŉ bottel rooiwyn. Dis in elk geval teen die Britse wet om aristokratiese titels te verkoop.

Háár (ook my) titel is blykbaar wel ŉ verkoopbare, semi-uitgestorwe feodale titel wat eenvoudig bevestig dat sy feodale grond besit. Oukei, haar feodale grond is bietjie onekonomies vir boerdery want dis net een vierkante voet van Chelmsford Manor se terroir (ons praat maar so in hoë kringe) maar gelukkig besit sy haar vierkante voet vir 999 jaar, betaal sy geen belasting daarop nie en word dit kosteloos vir haar bestuur. Ek het mos gesê dis goeie waarde.

Met die verskyning van hierdie rubriek is sy nog onbewus daarvan dat ek haar hierdie besondere eer skenk want Haar Ladyskap lees nie Beeld hier in Engeland nie en ons huweliksherdenking is eers volgende week.

Ek sal dit maar nie aan Haar Ladyskap noem dat die Graaf van Bradford in Burkes Peerage sulke grondbesitters van een vierkante voet verkleineer nie. Hy sal, sal hy nie? Sy hoef ook nie te weet dat hy dit gelykstel aan “landlord” van die Dog and Duck-pub nie.

As lord sal ek my plegstatige stilswye behou.

Dis miskien die enigste manier waarop ek gaan keer dat Haar Ladyskap my daarvan gaan beskuldig dat ek disleksies is en die woord “lord” verkeerd gelees het...

Elektriese karklets

2010-07-19T13:23:00.000+01:00

Hierdie stuk het op 17 Julie 2010 in Beeld verskyn as "Spitfire-klank vir jou kar". Snaakse opskrif, siende dat Spitfires nie genoem word nie.

Elektriese motorkarre raak deesdae blitsverkopers danksy Al Gore se An Inconvenient Truth – dis nou sy ongemaklikheid oor aardverwarming en nie oor die masseuse wat hom beskuldig het dat hy haar seksueel geteister het nie.

Gore se prediking? Beveg koolstofdioksied. Red die planeet. Ry elektries.

Ek het nou egter ŉ skok vir elke petrolkop: Die wêreld se eerste amptelike landspoedrekord is in ŉ elektriese voertuig aangeteken deur die Franse renjaer Graaf Gaston de Chasseloup-Laubat toe hy 63 kilometer per uur in 1898 behaal het.

En daardie elektriese spoed het sedertdien versnel.

As jy nie ’n petrolkop is nie, maar wel ’n kragpropkop met so R1 miljoen in jou beursie, kan jy deesdae een van die oud-Pretorianer Elon Musk se elektriese Tesla Roadster-sportmotors koop en die planeet teen ’n spoed van meer as 209 km/h red.

Joegaai.

Oeps.

Ongelukkig versnel ’n elektriese sportmotor met die ekstatiese brulklank van ’n battery-aangedrewe rolstoel op pad na die eetsaal van ’n ouetehuis. Jannie Jaagduiwel is skielik Soetjiese Sarel.

Selfs hibriede petrol-elektriese voertuie het die probleem dat hulle voetgangers geluidloos bekruip voordat die petrolenjin inskop.

Hier in die Engelse platteland is daar dikwels perderuiters in die lanings en die klop van my petrolenjin is die beste verdediging teen ’n perdehoef deur my voorruit.

Glo my, as jy teen ’n rolstoelgeruis ’n perd van agter af bekruip, kan jy net sowel ’n krokodil se stert kielie.

Op ’n ernstiger trant, blindes kan nie hierdie geruislose verkeer hoor nie.

En ’n kind wat agter so ’n voertuig speel, is in doodsgevaar van ’n geruislose truratbeweging.

Die oplossing? Nagemaakte klank.

Die Lightning GT, die eerste Britse elektriese sportmotor, kom nou op die mark met ’n “geprogrammeerde eksterne klankgenerator” – ontwerpertaal vir luidsprekers.

Lotus doen dieselfde met elektroniese toeterklanke vir trurat en ’n reeks ander versnellingsklanke – sessilinder-, agtsilinder-, V12- en futuristiese ruimteskipgeluide. Soetjiese Sarel word Luke Skywalker.

Die Nissan Leaf sal in Maart volgende jaar op die mark wees met ’n sagte huilenjin wat in volume met die spoed sal fluktueer.

Jy kan selfs ’n Tesla met V8-klank aanskaf.

Is dit nie ironies nie dat klankbesoedeling nou die onbedoelde gevolg van die bekamping van lugbesoedeling is?

En klankprodukte is besig om te groei. Motorgeluide kan nou selfs soos selfone se luitone afgelaai word.

Jannie Jaagduiwel kan nou klink soos ’n Harley-Davidson-motorfiets, ’n spuitvliegtuig, ’n F1-renmotor of ’n Lamborghini, terwyl Natasha Natuurkind soos ’n swerm voëls kan klink as sy wil!

Japan is sover die enigste land met regeringsriglyne dat elektriese motors soos regte motors moet klink, maar elders is daar baie geleenthede vir pasgemaakte pretgeluide.

Ek kan aan ’n paar nuwe produkte dink:

Die Wêreldbeker: Die gezoem van 20 000 vuvuzelas met ’n fluitjie wat blaas by elke rooi verkeerslig en, wanneer jy jou garage inry, ’n bulderende stem wat “Laduma!” skree.

Die Malema: ’n Meesleurende lied met die woorde “bots teen ’n Boer, bots teen ’n Boer.”

Die Vastrapwiele: Luidsprekers by drie wiele vir ’n konsertina, ’n trekklavier en ’n bekfluitjie, met ’n stem wat oor die vierde luidspreker by die wegtrek “Balke toe!” skree en dan half-vals “Ou ryperd, ons ry die pad tesame” sing.

Die Zuma: Morgan Freeman repeteer die laaste dialoog van die fliek Love Story: “Love means never having to say you’re sorry.”

Die Victor Matfield: Onverstaanbare kodes word uitgeroep. Vyf-vier-sewe! Een-tien-drie!

Hierdie produk kan gekombineer word met Die holrug geryde uitdrukking: Verskeie rugbykapteins praat van “punt in tyd” en “gee alle krediet aan hul teenstanders”, waarna hulle voetgangers verseker dat hulle die beste voetgangers in die wêreld is en dat dit ’n eer is om by hulle verby te ry.

Die Swetskletser: ’n Zef, met ’n woordeskat wat by F op die alfabet vasgehaak het, floek foetgangers luidkeels vanaf fier wiele en kners sy tande wanneer die voertuig tot stilstand kom.

Elektriese karklets is ons voorland.

Smullekker Bafana-slaai!

2010-06-21T16:58:00.000+01:00

Hierdie rubriek het op Saterdag 19 Junie 2010 in Beeld verskyn

Eksentrieke mense doen onverwagse dinge weg van die sentrum van ander mense se norme.

Varkie, my boekhoulektor op universiteit, het byvoorbeeld een oggend met twee dasse om sy nek kom klasgee.

En my oorlede vriend Willem het in ’n hysbak vol vreemdelinge agter geslote deure aangekondig: “Julle sal seker wonder hoekom ek hierdie vergadering byeengeroep het, maar julle nonsens met my dogter moet nou endkry!”

Londen het selfs sedert 1781 ’n sosiale klub vir sulke mense, The Eccentric Club, met prins Philip as die huidige beskermheer – ’n man wat tydens ’n resessie in 1981 gesê het: “Almal het gesê ons moet meer vrye tyd hê. Nou kla hulle omdat hulle werkloos is.”

Eksentrisiteit gaan dikwels gepaard met ’n ondeunde sin vir humor wat die uitlaatgas is van ’n renmotorbrein met kreatiwiteit as brandstof.

Kom ons toets dit: As jy op 21 ’n kaskar-matriek deurskraap, op 29 ’n politikus met ’n miljoenêrslewe is en jouself as “Marxis, Leninis en progressiewe nasionalis” beskryf, is jy eksentriek?

Is jou uitspraak ondeunde of onbeplande humor?

Die antwoord? Marxisties-Leninistiese komediante sukkel nogal met kaartjieverkope. Miskien is prins Philip se ander opmerking ŉ goeie maatstaf: “Dontopedology is the science of opening your mouth and putting your foot in it.”

Verlede week, toe Bafana Bafana die openingswedstryd in WB 2010 gespeel het, het ek op Trafalgar-plein ’n ware eksentrieke politikus ontmoet.

Boris Johnson, Londen se burgemeester, het op sy gewone vervoermiddel – sy trapfiets – Trafalgar-plein binnegery vir die amptelike inwyding van ’n TV-uitsending op ’n reuse-skerm van die openingsdag in Soccer City, Johannesburg.

In ’n gekreukelde, donker pak klere met ’n gat in die een broekspyp waar sy fietsketting hom gereeld raps, het hy afgeklim en sy rugsak afgehaal terwyl blonde hare deur die gate van sy fietsryhelm gefladder het – hare wat hy een keer beskryf het as “’n produk van willekeurige en mededingende natuurkragte”.

Daar staan hy – die man in beheer van Londen, ’n stad met meer ekonomiese bates as dié van Portugal en Denemarke saam – en hy het per fiets aangekom met nie ’n enkele lyfwag in sig nie.

En ek dink so by myself, as hy ’n Marxistiese Leninis was, sou hy sekerlik in ’n duur Duitse motor gearriveer het.

Geen wonder dat die Mo Ibrahim-stigting nou vir die tweede jaar nie die $5 miljoen-Ibrahimprys vir voortreflike politieke leierskap in Afrika wou toeken nie; hulle kon nie ’n fietstrappende Afrika-politikus met ’n geskeurde broekspyp vind nie.

Boris verruil sy helm en rugsak vir ’n veelkleurige Suid-Afrikaanse serp en bestyg ’n verhoog, ingewig tussen twee van die brons leeus onder Nelson se Suil.

Iemand gee hom ’n vuvuzela waarmee hy op die Oudtshoornse blaasmetode ’n moeë volstruis met ’n ernstige longaandoening naboots.

Maar dan tuimel die woorde gemakliker wanneer hy Suid-Afrikaners loof vir hul gemeenskaplike landstrots en hy in die gees van die Eccentric Club byvoeg: “Almal is opgewonde en ek is nou ook besmet met daardie opgewondenheid.”

Besmet? Dis ten minste ŉ goeie besmetting. Soos die besmetting van goeie politieke eksentrisiteit.

Later staan ek op die hoofbalkon van die vierde verdieping van Suid-Afrika-huis op dieselfde plek waar Jan Smuts, op sy dag ook eksentriek, in 1933 by die inhuldiging daarvan langs die Britse koning en koningin vir ’n skare gewuif het.

Onder my is 8 000 mense voor die groot skerm terwyl die vuvuzelas raas en Bafana Bafana speel.

Oor die vlakte van mense daar onder migreer reuse-kameelperde, sebras, leeus en rooibokke – 5 m hoë marionette van die teaterstuk The Lion King wat deur akteurs met drade beheer word.

Dis ’n skouspel wat sê: Suid-Afrikaners is plesierig.

En ’n bietjie eksentriek, want hulle hou van die Durban-hoenderkerrie, Mandela-kaasburgers en Bafana aartappelslaai in die kosstalletjies daaronder.

’n Eleksie met disleksie

2010-05-17T11:27:00.000+01:00

Soos gepubliseer in Beeld, 15 Mei 2010.

In ’n TV-skets uit die 1960’s het die komediant Michael Bentine en ’n paar onverskrokkenes ’n pad deur ’n woud oopgekap om die bron van die Teemsrivier te soek – net om te vind dat dit ’n lekkende kraan was. Sy oplossing? Hy het die lekkende wasser vervang. En die Teems laat droogloop.

Vandeesmaand se Britse algemene verkiesing het my aan Bentine se lekkende kraan en droogmakery herinner.

Op ’n omgekeerde wyse het ’n vloed van 29,5 miljoen kiesers drupsgewyse regeringstilstand veroorsaak. Vyf dae lank.

Nie dat dit onverwags was nie. Jonathan Lynn het reeds in die 1980’s geskryf dat die Britse kiesstelsel die enjin van ’n grassnyer en die remme van ’n Rolls-Royce het.

En vandeesmaand het die publiek gerem in ’n eleksie met disleksie.

Die verkiesingsuitslae was swak uitgespel en moeilik leesbaar. Niemand het regtig gewen nie.

David Cameron se Konserwatiewes het met die meeste setels, maar sonder ’n regerende meerderheid geëindig.

Die regerende Arbeiders, met die grootste verlies sedert 1931, het tweede gekom, maar Gordon Brown het met sy tipiese bulderende grasie en glimlag asof hy laggas gesluk het, aangedring dat hy kon aanhou regeer. Nick Clegg se Liberaal-Demokrate het in die derde plek gemetamorfoseer as prikkelpop met genoeg verleidelike setels om ’n regering met enige van die ander twee te vorm.

Hoofseun Cameron en Bloedneus Brown het flikkers gegooi om te dans met skoolheld Clever Clegg en sy bekoorlike 57 setels, terwyl die kleiner outjies – die Ierse, Skotse en Walliese Nasionaliste – hul sosialistiese rooi lipstiffies uitgepluk het vir soentjies met die Arbeiders.

Soos met enige tienerpartytjie is daar egter altyd ’n paar rokers en moeilikheidmakers wat verkies om buite die garagedans rond te drentel en eerder rusie te maak – in hierdie geval die Ierse Sinn Féin- party met hul vyf setels. Sinn Féin daag nooit by Westminster op om hul setels te verteenwoordig nie, want hulle sal eerder aan ’n kleptomaniese Ierse kabouter as aan die Britse koningin trou sweer.

Die dag ná die verkiesing het die Konserwatiewes die Liberaal-Demokrate vir ’n openingsdans gevra en net lekker begin sokkie-sokkie toe Bloedneus Brown die musiek stop en aankondig dat hy nie meer die Arbeiders wil lei nie en nie self verder wil dans nie. Met Bloedneus uit die pad was die Arbeiders skielik vir die Liberaal-Demokrate aantrekliker op die dansvloer. Hoofseun Cameron en sy muurblommetjies het suurgesig rondgestaan.

Maar, soos wat regte verliefdes teen die einde van elke garagedans mekaar vind wanneer “Save the Last Dance for Me” gespeel word, het die Liberaal-Demokrate uiteindelik na die Konserwatiewe muurblommetjies teruggekom.

Toe die dansmusiek vyf dae ná die verkiesing ophou, het die Konserwatiewes en Liberaal-Demokrate gekys in ’n regeringskoalisie en hul ewige liefde aan die koningin gaan verklaar.

Skoolkyse is gewoonlik kortstondig, wat my laat wonder hoe lank hierdie politieke kys gaan hou. Die “verliefdes” verskil nogal baie van mekaar – van verlinkse na verregse standpunte oor Europa, belasting en proporsionele verteenwoordiging – die Liberaal-Demokrate het met 23% van al die stemme slegs 8% van die setels gewen.

Die Cameron-Clegg-kyskoalisie wil vyf jaar oorleef met ’n meerderheidsreël van 55% parlementêre stemme pleks van die huidige meerderheid van een stem meer as 50%.

’n Koalisie kan vinnig verander in ’n regering ván die besluitloses, déúr die besluitloses en vír die besluitloses.

In die aanloop tot die verkiesing het die satirikus Rory Bremner miskien die spyker op die kop geslaan toe hy die verkiesing vergelyk het met die dreunsang wat ’n mens dikwels by betogings hoor: “Wat wil ons hê? Ons weet nie! Wanneer wil ons dit hê? Nou!”

Wel, die Britte het dit nou

En die maan huil oor ons

2010-05-17T11:20:00.000+01:00

Gepubliseer in Beeld, 17 April 2010

Marshall McLuhan, wat die term “global village” uitgedink het, het gesê: “Elke gemeenskap eer sy lewende konformiste en sy dooie moeilikheidmakers.”

Ek skryf vandag vanuit ’n voormalige kolonie van Brits-Amerika, ’n Amerikaanse deelstaat wat so ’n groot globale moeilikheidmaker van weleer was dat dit die VSA gebaar het – Suid-Carolina.

In 1663 het die provinsie Carolina, genoem na koning Charles I van Engeland, ’n kolonie van Brits-Amerika geword. Die mense van Carolina was sulke dwarstrekkers dat hulle nie net oorloë teen die Indiaan-stamme gevoer het nie, maar ook onderling baklei het en teen 1729 afgestig het as Noord en Suid.

Daar is blykbaar vandag steeds ’n argaïese wet in Suid-Carolina wat elke volwasse man verplig om op Sondae sy geweer kerk toe te neem om moontlike “Rooihuid-aanvalle” af te weer.

Dis natuurlik nie meer ’n afdwingbare wet nie. As enige Amerikaanse Billy the Kid Malema hier “shoot the Red Indian” op ’n karaoke-aand sing, sal hy onmiddellik ’n gestreepte traliesonbrand aangebied word.

In Maart 1776 het strydlustige Suid-Carolina ’n onvleiende gevurkte tweevingergroet aan koning George III gerig en die eerste Brits-Amerikaanse kolonie geword om onafhanklikheid van Brittanje te verklaar.

So was daar toe ’n oorlog teen Brittanje en het die Verenigde State in daardie jaar tot stand gekom.
Soos ’n verkoue wat altyd terugkom, het Suid-Carolina wraggies weer in 1860 opgeduik as die eerste staat wat van die Unie van die Verenigde State afgestig het en daarmee ’n burgeroorlog ontketen het.

Ek sit vandag hier in die voormalige Brits-Amerika en onthou hoe ek as 23-jarige in die oertyd van die 1970’s die eerste keer na die VSA gereis het, op die goedkoop lugdiens Loftleidir Icelandic, van Luxemburg via Reikjavik na New York.

Onder jongmense het Loftleidir ook bekend gestaan as Graffiti Air. Die 1970’s was ’n tyd waarin elke Jan Krap en sy maat met die pen sosiale kommentaar in publieke plekke gelewer het en dié lugdiens het deurgeloop.

Op daardie eerste vlug na die VSA het ek na ’n graffiti-juweel in ’n netjiese handskrif gestaar: “Sometimes the wolves are still and the moon howls.”

Vir my was dit ’n opsomming van skok en tragedie. Kort daarna het ek self ’n groot skok ervaar in een van die twee Carolinas.

Tydens ’n twee weke lange reis in Greyhound-busse van New York na Los Angeles het ’n rower in ’n besige kafeteria van die halte in Charlotte, Noord-Carolina, ’n mespunt onder die tafel tussen my bene op een van my meer gewaardeerde liggaamsdele gedruk en my beursie geëis.

In skok het ek my aanvaller gevra hoekom hy blind in sy een oog was: ’n Vrou het kookolie in sy gesig gegooi toe hy haar in haar kombuis wou beroof.
Die mespunt het my seergemaak en al waaraan ek kon dink, was om my warm koppie koffie in die rower se goeie oog te gooi en te hardloop, met hom op my hakke.

Die busbestuurder het gelukkig die hidrouliese deur agter my toegemaak en die rower het skreeuend met sy mes teen die bus se vensters geslaan.

Lank ná die bus se vertrek, alleen en met geen medepassasier naby my nie, het my liggaam steeds geruk en gebibber van skok.

Die maan het vir my gehuil.

En nou het die Amerikaanse koerante op my huidige reis groot gewag gemaak van die moord op mnr. Eugène Terre’Blanche.

My siening?
Ek kan simpatiseer met die afsterwe van ’n moeilikheidmaker, maar ek kan nie moeilikheidmakers, dood of lewendig, eer as hulle maar net opponerende kante van rassisme is nie.

Die graffiti-filosoof se woorde bly by my. Die maan huil oor Suid-Afrika. En weer oor my.

Dit hoort nie so nie.

Zuma-foon en sleg beeld

2010-03-22T15:44:00.000Z

Dis nie net die staatshoof van Suid-Afrimexika wat gefouteer het nie

Soos verskyn in Beeld op 20 Maart 2010

Ek het iewers gelees dat ’n verslaggewer se verhouding teenoor ’n politikus soos dié van ’n hond teenoor ’n lamppaal is.

In die geval van ’n staatsbesoek dink ek egter daardie verhouding is meer soos dié van ’n aap in ’n dieretuinhok wat ’n besoeker dophou.

Ek het dit vroeër vandeesmaand besef toe ek met ander ingehokte media-ape op ’n verhogie met relings saamgebondel gestaan het in die middel van die paradegrond van die koninklike Horse Guards tydens die Britse seremoniële verwelkoming van pres. Jacob Zuma op sy staatsbesoek.

Langs ons soölogiese podium was die Grenadier Guards op aandag met 100 ruiters van die koninklike Household Cavalry en voor hulle koningin Elizabeth II en Zuma op ’n hoofpaviljoen saam met ’n klomp hooggeplaastes in die modieuse drag van skoppensboere en grapmakers uit ’n pak kaarte.

Een van die kaartmanne het die belangrike titel Silver Stick in Waiting gedra. Soos ’n Shivering Stick het ek in ’n vriesende windjie gewag totdat Zuma, kaalkop, en prins Phillip met ’n pluiskeil en ’n stywe been die Grenadier Guards reg by ons aaphok kom inspekteer het.

Later dieselfde dag was ek weer ingehok toe ek in Buckingham-paleis wegkruipertjie met koningin Elizabeth gespeel het.

Twee uur voor die koningin se amptelike staatsbanket vir Zuma het ek en nog vier joernaliste ’n lang galery betree op pad na ’n private besigtigingstoer van die banketsaal toe die koningin skielik van die ander kant aanstap. Dis blykbaar nie goed om in die koningin vas te loop nie – wat vreemd is, want sy is klein en dit lyk nie of sy jou ernstige skade kan aandoen nie. Ons gids het ons summier in ’n kombuisgang teruggeboender.

Daar staan ons toe ingehok terwyl sy aandrentel, totdat sy drie tree weg ’n oomblik stilstaan en reguit in my oë kyk. Ek kon net sowel ’n kennisgewing om my nek gedra het: Journalistus penneleccorus africanus. Later, toe ek om die 171 tafelplasings in die balsaal stap, het ek gewonder of Zuma se Frans op ’n hoër vlak sou wees as “voulez-vous coucher avec moi?”, want die spyskaart was net in Frans. Maar dan is die Britse monarg se wapenskildleuse ook in Frans en nie Engels nie: “Dieu et mon droit.” (God en my reg) wat haar sekerlik die “droit” gee om met haar “cuisine” te doen wat sy wil.

Zuma het ongelukkig vroeër daardie dag iets gedoen wat hy nie moes nie toe hy ’n skaakstel aan Haar Majesteit geskenk het wat identies is aan een wat oudpres. Mandela op sý staatsbesoek in 1996 aan haar gegee het. Dié daad het alle Britse persmanne onmiddellik Monty Python-draaiboekskrywers gemaak.

Daar was egter ook ’n Britse foutjie wat die aandag van elke John Cleese in ’n nuuskantoor ontglip het. Buckingham-paleis se operasionele nota het amptelik verklaar dat Zuma die Donderdag by die Londense Guild Hall met ’n koninklike saluut verwelkom sou word waarna – la cucaracha! – die Mexikaanse volkslied gespeel sou word. So, Britte, skaakmat. Of soos ons in Suid-Afrimexika sê: “Adios, idiota!”

Vroegoggend ná die staatsbanket het ek weer bibberend saam met ander mediamense agter ’n barrikade twee ure lank vrywillige diepvriesbehandeling ondergaan terwyl ons gewag het om ingenooi te word om in Downingstraat 10 se perslokaal te gaan ontdooi.

Die snoesig warm perskonferensie tussen Brown en Zuma het gletserkoud geëindig toe die amptelike no. 10-kameraman ná die tyd gekla het dat Zuma ’n selfoon in sy sak gehad het wat die beeld geaffekteer het, ten spyte daarvan dat ’n persman sy selfoon reg voor die kameraman gebruik het. Die kameraman het volgehou om Zuma te blameer, totdat ’n Suid-Afrikaner onder groot gelag sê: “Haai, miskien het eerste minister Brown ’n selfoon in sý sak gehad.”

Tragiese nuus: Britse kameramanne het nie ’n sin vir humor nie.

Bangbroekstories

2010-02-25T16:02:00.000Z

Hierdie artikel oor die nagmerries waaroor ons dit geniet om wakker te bly het op 20 Febraurie 2010 in Beeld verskyn onder die titel "Dit verander soos dit bly"

In 1963 het die Amerikaanse burgerregtestryder Martin Luther King jr. gesê: “Ek het ŉ droom”.

Die wêreld skreeu daarenteen al eeue lank: “Ek het ŉ nagmerrie”.

Met die oorgang na die 1800’s het baie mense in die nagmerrieteorie van Thomas Malthus geglo van wêreldhongersnood omdat die wêreldbevolking baie vinniger as kosproduksie sou groei. Gelukkig sit Malthus die pessimis die pot toe mis omdat hy nie nuwe voedseltegnologie voorsien het nie.

Op Oujaarsaand 31 Desember 1999 het almal vreesbevange gewag vir die oomblik wanneer die kalender na 2000 sou oorslaan, die milleniumgogga rekenaars psigopaties sou maak en vliegtuie uit die lug sou val.

Nou, 10 jaar later in Desember 2009, staar ons na die nagmerrie van klimaatsverandering waarin ons gaan verdor/verdrink/verkool/verkluim/ (skrap wat nie van toepassing is nie). Ja nee, die nuwe klimaatsnagmerrie is gebou op die nuutste vorm van wetenskaplike bewys – konsensus van opinie.

Politieke konsensus het die nagmerrie van wapens van massavernietiging in Irak bewys ten spyte van lastige teenstrydige wapeninspeksies. En vandag is daar konsensus oor allerlei nagmerries waarin ons vroeë afsprake in die Doodsengel se dagboek het. Jy mag miskien varkgriep ontduik maar kragdrade en selfone gee jou reeds breinkanker en ongelukkig volg jy ŉ dodelike nagmerriedieet van salmonella in eiers, drank, kitskos, sout en/of geneties gemodifiseerde kos (skrap wat nie van toepassing nie).

Ek is nou so bang dat ek sommer wil aansluit by die Koalisie vir die Verbanning van Dihidrogeen-monoksied, ŉ kleurlose, reuklose chemiese verbinding wat voorkom in suurreën en kankergewasse. Dihidrogeen-monoksied dra by tot die kweekhuiseffek en is baie aktief in klimaatsverandering. Dit kan brande en elektriese defekte veroorsaak, skep erosie, verhaas roes en is fataal as mens dit inasem. (Geagte leser, ons onderbreek hierdie propagandistiese oproep want die onderwerp verg meer studie omdat dihidrogeen-monoksied water is.)

Die kreet “ek het ŉ nagmerrie” klink vir my baie soos die epigram van Jean-Baptiste Alphonse Karr, redakteur van Le Figaro in Parys in die 1800’s: “Plus ça change plus c'est la même chose.” Hoe meer iets verander, hoe meer bly dit dieselfde.

Karr se siening het vir my nou die dag sin gemaak toe ek ŉ ooreenkoms ontdek tussen die onveranderlike bestendigheid van wetenskaplike bangmaakstories en my vriend Jim Kent se broek.

Ek en Jim, die melkboer in ons dorpie, was saam by ŉ troue in die skilderagtige dorpie Hambleden, ŉ klipgehuggie waar flieke soos Chitty Chitty Bang Bang verfilm is.

Ons stap saam uit die kerk – ek in ŉ pak klere en Jim in ŉ swaelstertbaadjie en strepiesbroek wat steeds die korrekte modepolisiedrag is vir ŉ man by ŉ doop, troue of begrafnis. Die swaelstertbaadjie het ŉ oop snit aan die voorpante sodat ŉ mens maklik op ŉ perd kan klim en wegtrippel of, dink ek so in die stilligheid, fluit-fluit biologiese take by ŉ urinaal kan afhandel.

“Hoe oud dink jy is hierdie strepiesbroek?”

Ek haal my skouers op.

“Agt-en-negentig jaar,” glimlag hy. “Dit was my skoonpa se skoolbroek by Westminsterskool in Londen amper ŉ eeu gelede. By Eton is ŉ manelpak steeds vandag op Sondae en spesiale geleenthede verpligtende drag vir skoliere.”

Plus ça change. Die broek pas hom perfek. Ek sê dis ongelooflik dat hy 98 jaar later sy skoonpa se presiese fisiese formaliteite in die verligting van likiditeit kan navolg en hy antwoord dat hy effens versigtig moet wees want die broek het knopies en nie ŉ ritssluiter nie. (Later lees ek dat Gideon Sundback se ritssluiterpatent twee jaar na daardie broek in 1913 toegeken is en dat ritssluiters eers in die 1930’s in klere gebruik is.)

Die les?

Sekere modes verander; ander leef voort.

Jim se broek is so standvastig soos die sirkelgang van mense se vaste geloof in wetenskaplike bangmaakstories.

Die knopiesbroek is ŉ status- en affiliasiesein. Dis soos die affiliasieseine van die konsensusgroep wat daaraan glo dat die wêreld volgens die Maja-kalender op 21 Desember 2012 gaan eindig.

Sal 2012 die finale ontknoping van die mensdom se nagmerriestorie wees?

2010-01-19T12:31:00.000Z

Druk “op” voor jy sou sterf - uit die wiel het die wondere van hysbak en roltrap gespruit

2010-01-19T12:20:00.000Z

(Gepubliseer in Beeld op Saterdag 16 Januarie 2010.)

Toe die eerste wiel by Oerman Ingenieurswerke uitrol het die ekonomiese landskap oornag verander. Die Van der Grot-familie was skielik mobiel. Mevrou Van der Grot kon haar spelonk vir ultramoderne stok-en-velle opslaanbehuising verruil en meneer Van der Grot was op pad na die gesondste uiteindelike toepassing van die wiel – die geperforeerde toiletrol.

Ons almal sou egter vandag as Van der Grotte in enkelverdiepinghuisies in Pannekoekfontein en Platplaasburg gewoon het as dit nie vir twee verdere verfynings van die wiel was nie – die hysbak en die roltrap – toonaangewende verlengings van die mens se voetstap.

Ek het dit nou die dag in die voorportaal van die Grosvenorhotel by Victoriastasie besef waar die wêreld se eerste hotelhysbakke (“ascending rooms”) tussen 1861 en 1864 in diens geneem is sodat hotelgaste kloustrofobiese doodsvrees in ŉ klimtolhok met totale vreemdelinge kon deel. Soos die humoris Sam Levenson later sou skryf: “As jy in ŉ hysbak sterf, maak seker jy druk die ‘op’-knoppie.”

Die Grosvenorhysbakke was die resultaat van ŉ deurbraak in 1853 toe Elisha Otis op ŉ hysbak hoog in die lug gestaan het en ŉ man met ŉ byl beveel het om die hysbak se kabeltou af te kap. ŉ Verstomde skare het in New York gesien hoe die hysbak net ŉ paar duim val en stop want Otis het ŉ veiligheidsremstelsel vir hysbakke ontwerp en bewys dat, as jy nie in ŉ hysbak wil sterf nie, jy seker moet maak dat jy ŉ outomatiese “stop”-knoppie het.

Otis se bylkap het ŉ landskap geskep van opgestapelde besighede in wolkekrabbers en ondergrondse bedrywighede soos moltreine en diep myne.

Soos ŉ omie met ŉ Zimmerraam het sy oorspronklike demonstrasiehysbak teen 40 voet per minuut beweeg. Vandag slaan Otis se nuutste hysbakke jou ore toe teen ŉ berigte spoed van 3500 voet per minuut in die wêreld se hoogste gebou, die Burj Khalifa (voorheen die Burj Doebai).

Die tegnologiese wonder van ŉ passasiershysbak het eintlik as vermaak begin – soos die persoonlike rekenaar wat drie dekades gelede nie veel meer as ŉ amusante videospeelding was nie.

Dertig jaar voor Otis se remstelsel, in 1823, het menere Burton en Horner ŉ pretrit in Engeland bedryf waartydens hulle 20 mense op ŉ slag in ŉ “ascending room” opgehys het na ŉ 37-meter hoë platform met ŉ panoramiese uitsig oor Londen.

Snaaks genoeg, net soos die hysbak, was die eerste roltrap, op Coney-eiland in 1895 in New York, ook ŉ pretparkrit. Die Otismaatskappy het die pret-na-praktiese-produk resep geken en in 1899 die roltrap-patent uitgekoop.

ŉ Jaar vroeër, in 1898, het die Londense winkel Harrods reeds die eerste roltrap in Brittanje geïnstalleer. Dit was só uitdagend dat winkelassistente cognac en vlugsout bedien het aan kliënte wat die roltrap getrotseer het. Dit was ŉ Franse roltrap. Vandaar die Franse brandewyn. Miskien kan baie huidige Harrods prysetikette, soos R880 vir ŉ kilogram sjokolade, ook vandag gepaardgaan met vlugsout en cognac.

Die Londense moltreinstelsel het uiteindelik in die roltrapspoor van Harrods gevolg en in 1911 die eerste ondergrondse roltrap by Earls Court in gebruik geneem. Mense het spesiaal gekom net om op die aardigheid te ry maar baie mense was bang vir die ding en ŉ man met ŉ houtbeen, Bumper Harris, is in diens geneem om op en af met die roltrap te ry om passasiers gerus te stel. Wel, die eerste roltrappe was van hout gemaak en ŉ houtbeen het goed ingepas maar verskeie mense het ook gevra of meneer Harris nie miskien juis sy been in die nuwe affêring verloor het nie.

Vandag is daar 122 hysbakke en 417 roltrappe in die Londense moltreinstelsel.

In Jules Verne se boek het Phileas Fogg van die Reformklub in Londen vertrek en in 80 dae om die wêreld gereis.

Vandag reis die moltreinstelsel se 417 roltrappe elke sewe dae twéé maal om die wêreld.

Miskien het die wiel gedraai en leef die Van der Grotte daar onderkant Londen se strate weer voort.

As ware talent voortleef

2009-11-23T12:46:00.000Z

Sedert Joeri Gagarin se eerste ruimtevlug in 1961 het almal geweet dat die aarde blou is en die ruimte swart. Dis nou totdat NASA vandeesmaand op hulle webwerf die gemiddelde kleur van die heelal gepubliseer het – snaaks genoeg vir die heelal se grootte nie in wye doek nie.

Skielik vind ons nou uit dat die heelal nie swart is nie maar beige (geelgrys) wat NASA as kosmiese latte beskryf, soos in caffellatte.

Bestudeer NASA dan Starbucks? Daardie sterrekundiges moes sekerlik onder die invloed van kafeïne of Pavarotti-opnames gewees het want hulle tweede keuse na kosmiese latte was cappuccino cosmico. En dit is nou la verità, steenkoolswart op ivoorwit.

Het al die sterrestelsels dan die heelal tot kosmiese latte verbleik?

Hier op aarde kan ek sweer dat die meubels in my TV-kamer nou verbleik het tot mocha celebrità as gevolg van “sterre” – die verkeersopeenhoping op Britse televisieskerms van skitterwit glimlaggende onsinnige “celebrities”.

Elke TV-kanaal rym nou met banaal.

Klokslag sien jy ŉ uurglasmeisie met ongeneeslike LS (Leeghoofdigheidsindroom) wat beroemd is …erm…omdat sy beroemd is of uit ŉ nagklub steier met ŉ ander selebriteit wat die volk se hart gesteel het omdat hy of sy lewendige kakkerlakke in ŉ nagemaakte oerwoud op ŉ nagemaakte realiteitsprogram geëet het. Waar kom al hierdie befaamdes vandaan? Akteurs met sementgesig toneelspeeltalent, vals sangers op soek na ŉ wysie, wintie ontwerpers op soek na uilskuikens wat nuwe vere soek en kokke met ŉ woordeskat beperk tot die letter F.

Daar is darem wel beroemdes wat hulle faam te danke het aan talent, hardwerkendheid en deursettingsvermoë. ŉ Ster soos Elton John of ŉ toprugbyspeler.

Op Sondag 8 November kom die twee toe vir my bymekaar toe ek saam met oud-Springbok Cobus Visagie die Elton John-ontaalvertrek in die Vicarage Road-stadion instap na afloop van ŉ rugbywedstryd tussen Bath en Saracens, die Engelse ekwivalent van ŉ Currybekerwedstryd.

By die ingang van die vertrek is daar twee glaskaste met glinsterende kostuums van Elton John. Saracens deel die stadion tans met Watford FC, ŉ sokkerklub met ŉ lang finansiële en bestuursverbintenis met sy lewenslange ere-president, Elton John.

Saracens rugbyklub se eie Elton John is ŉ man sonder ŉ glinsterpak klere, Johann Rupert, wat effektief 50 persent van die klub besit en beheer. Oud-Springbok Brendan Venter is die afrigter en ŉ derde van Saracens se spelergroep is Suid-Afrikaans waaronder verskeie Springbokke. Geen wonder Saracens is bo aan die Engelse punteleer nie.

Daar in die Elton Johnvertrek, tussen die rugbyspelers en hulle dierbares en met die klank van Afrikaans om my (Wikus van Heerden wat vir sy kleuter sê: “Kom na Pappa toe”) praat ek met Saracens se losvoorspeler, Ernst Joubert, wie se oupa, Piet Malan, in 1949 vir die Springbokke gespeel het en wat ek vir een of ander rede gedink het nie meer met ons is nie.

“Nee, my oupa is springlewendig en deesdae die oudste oorlewende Springbok,” lag hy.

Ek vertel Ernst dat ek bly is dat Oom Piet se ster nog skyn want ek ken hom al jare lank van my bestuurstydperk by Ellispark.

Vandeesweek, 17 November, sit ek op die pawiljoen by ŉ hoekvlag op Wembley-stadion toe Oom Piet se kleinseun Ernst opdraf as agsteman vir Saracens teen die Springboktoerspan. Daar is tien spelers van Suid-Afrikaanse oorsprong in Saracens, 15 Springbokke op die veld en ŉ groot getal Suid-Afrikaners in die skare van 46 000.

Op daardie oomblik sou ŉ NASA satellietfoto beslis gewys het dat Wembley se gemiddelde kleur groen-en-goud sou wees.

En met briljante individuele spel druk Ernst Joubert Saracens se eerste drie reg voor my in die hoek wat daartoe lei dat Saracens die Springbokke met 24-23 klop.

Soos in die musiekspel “Jacques Brel is alive and well” weet ek met daardie drie: “Piet Malan is alive and well” en hy leef miskien ook so ŉ bietjie deur sy kleinseun.

Sestig jaar na 1949.