Monday, 1 July 2013

O bring my terug met my ou GPS

Rubriek in Beeld 8 Junie 2013
Historici stem saam dat die Dorslandtrekkers van die laat 1800’s en vroeë 1900’s holderstebolder in Angola beland het weens twee empiries bewese redes: Hulle het ʼn tekort aan goeie GPS-toestelle gehad en, soos alle vrouens weet, geen verdwaalde man vra ooit enige persoon vir rigtingaanwysings nie. Al is die strate in elke dorpie van Suid-Afrika so breed uitgelê dat ʼn verdwaalde man met ʼn breërandhoed sy ossewa in die straat kon omkeer om terug te ry.
Ek dink dit was veral as gevolg van hulle GPS-probleem dat die Dorslanders graag die liedjie gesing het: “O bring my terug met my ou GPS na daar waar my Sarie woon.”
Met hierdie skrywe trek ek nou ook noordwaarts uit die Kaap om een van Suid-Afrika se gewildste toeristebestemmings te kom besoek – Romantiese Gauteng met sy dramatiese Kapingsroete vir Voertuigentoesiaste en, vir die musiekliefhebber, sy nagtelike harmonieë. Ek sien veral uit na Ludwig van Steelhoven se Maanligsonata vir Blaf- en Sirene-instrumente.
Om te verseker dat ek Angola vermy en niemand vir rigtingaanwysings hoef te vra nie bestuur ek dus, soos so baie moderne trekmense, met ʼn GPS-toestel (Globale Posisioneringstelsel). Waar die ou Dorslandtrekkers onder sterrekonstellasies hulle osse na Angola laat verdwaal het, reis ek en my GPS-ontvanger nou onder ʼn konstellasie van 24 satelliete wat 19 000 kilometer in die lug bo ons rondkarring en waarvan vier of meer my op elke oomblik presies laat weet waar ek nou weer gevouteer (ferskoning, gefouteer) het. Dink net, met vier satelliete benodig jy nou byna 80 000 kilometer se kommunikasielyne om jou te laat weet dat jy 100 meter vorentoe moet regs draai by daardie kruising wat jy duidelik kan sien.
Die GPS-dame wat gedurig in my kar met my en my medereisiger, Noeline, raas dat ek moet omdraai, is so ʼn bietjie soos die Internet en die rekenaar — sy is militêr gebore. Die Amerikaanse weermag se Arpanet van die 1970’s, die wêreld se eerste pakketskakel-netwerk, was die model-T van die Internet. Die Tweede Wêreldoorlog se briljante Alan Turing en die geheime Britse Colossusrekenaar het vandag se rekenaars geskep. Danksy streng militêre uitvindings kan siviele swaaistoelsoldate dus vandag chaoties inkliek op triljoene ongedissiplineerde stout foto’s.
Maar terug na die GPS-stem in die motor.
In die Koue Oorlog het Amerika se Verdedigingsdepartement teen ʼn koste van so $12 miljard ʼn klomp mensgemaakte satellietsterre in die ruimte geplaas sodat GI Joe en Davy Navy ʼn ogie kon hou oor Boris Kalashnikov en sy mense. Toe die Sowjetunie in 1983 ʼn Koreaanse passasiersvliegtuig afskiet het die VSA onder president Reagan besluit om die GPS-tegnologie kommersieel beskikbaar te stel om vliegtuie te help om nie in militer-sensitiewe buitelandse terrein af te dwaal nie.
Danksy die VSA se sterrewapens kan ek en Noeline dus ons pad makliker vind maar ons moet natuurlik ons eie oordeel ook gebruik en nie digitale domkoppe wees nie. Gelukkig is ons nie meer kinders nie en het ons op ons ouderdom darem ook die voordeel van ons eie posisioneringstelsel want een van ons weet wie ons is en die ander weet waarheen ons eintlik op pad is.

 




No comments: